احداث

اِحداث، در لغت به معنی پدید اوردن است و در اصطلاح فلسفه و کلام دارای دو معناست: 1) معنای زمانی، و ان، پدید اوردن اشیای مادی است در زمان مثل پدید اوردن جماد و نبات و حیوان و هر انچه از طریق احداث زمانی پدید اید حادث زمانی است به نظر متکلمان، ماسوی‌الله حادث زمانی است و از عدم به وجود می‌اید و به نظر فیلسوفان پدیده‌های مادی (= موالید ثلاث) حادثی زمانی است؛ 2) معنای ذاتی، و ان دیدگاه فیلسوفان است که بر طبق ان، به موجودات فرا زمان، یعنی عقول و نفوس (= مجردات) و افلاک، که ذاتاً معدوم‌اند، از ازل، از سوی مبدأ افاضه هستی می‌شود. این موجودات حادث ذاتی و قدیم زمانی‌اند و مراد فیلسوفان از قِدَم عالم، فرا زمان بودن همین موجودات است که بنیادهای عالم به شمار می‌ایند.

]حادث زمانی ← اِحداث[

]حادث ذاتی ← اِحداث [

]قدیم زمانی ← اِحداث [

ماخذ:

1-    طوسی، خواجه نصیرالدین. شرح تنبیهات و اشارات. تهران: مطبعه حیدری، 1378ق، ص 3/120؛ ابن سینا، کتاب‌الحدود. به کوشش ماریه گواشون، مصر،        ، ص 43-44.

2-    علامه حلی. کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. با حواشی سید ابراهیم موسوی زنجانی، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، 1399ق / 1979م، ص 305-306؛ جرجانی، میر سید شریف. شرح المواقف فی الکلام. مصر: 1325ق / 1907م، ص 8/49-50.

3-    طوسی، شرح تنبیهات و اشارات، همانجا.

4-    جرجانی، میر سید شریف. شرح المواقف فی الکلام. 8/50؛ همو. کتاب التعریفات. مصر: 1306ق، ص 73-74؛ جامی، عبدالرحمن، الدرّه الفاخره فی تحقیق مذهب الصوفیه و المتکلمین و الحکماء المتقدمین. به اهتمام نیکو لاهیرو...، تهران: 1358، ص 26.

اصغر دادبه

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

اصغر دادبه