حبل المتین
حبلالمتین، هفتهنامة حبلالمتین به مدیریت نویسنده و روزنامهنگار ایرانی ساکن در هند، سیدجلالالدین حسینی ملقب به مؤیدالاسلام (1280ـ1349ق / 1863ـ1930م) به مدت طولانی در شهر کلکتة هندوستان به زبان فارسی منتشر میشد دوران طولانی انتشار این نشریه نزدیک به چهل سال بود. نخستین شمارة این هفتهنامه روز 10 جمادیالثانی 1311ق / ؟م چاپ و منتشر شد. هر شماره بین 16 تا 24 صفحه و قطع وزیری داشت و با حروف سربی به طبع میرسید. اسم روزنامه به خط نسخ درشت و بالای آن کلمة «نامة مقدسه» درج شده و در زیر آن سال تأسیس (1311ق) درج گردیده و در یک طرف قیمت اشتراک و در طرف دیگر سایر خصوصیات روزنامه نوشته شده است.
این نشریه هفتهای یک بار روزهای دوشنبه به چاپ میرسید و تعدادی از تیراژ آن به ایران ارسال میگردید و به تدریج در اینجا صاحب اعتبار و موقعیت شد و به اکثر مناطق کشور فرستاده میشد. اما به تدریج دولتمردان ایرانی از مندرجات آن هراسان شدند و امینالسلطان ورود آن را به مدت 4 سال به کشور ممنوع کرد. چند بار هم دولت هند این نشریه را توقیف کرده بود.1 دولت هند از جمله یک بار به مدت 8 سال از انتشار آن بین 1295 تا 1303 ش جلوگیری کرد. پس از رفع توقیف تا هنگام وفات مؤیدالاسلام یعنی تا آذر 1309ش انتشار این نشریه بیوقفه ادامه یافت.
حبلالمتین در دوران طولانی انتشار خدمات مهمی به نهضت مشروطه و برای رهایی ایرانیان از یوغ استبداد انجام داد و چون در هند به چاپ میرسید مطالب خود را در انتقاد از مقامات و شرح مفاسد و عیوب بیپروا عرضه میداشت. حبلالمتین برای آشنا کردن علما و روحانیون با مفاهیم سیاسی جدید، چند سال برای اینان به رایگان ارسال میگردید. این نشریه از نظر عقیده، گرایش به اتحاد اسلام داشت و بخشی از مقالات آن مذهبی بود. این نشریه در زمان استبداد صغیر و تعطیلی مطبوعات ایران خدمات مهمی به استقرار مجدد آزادی و مشروطه انجام داد.2 این روزنامه در عصر خود از همة نشریات فارسی مهمتر و مشهورتر بود. تیراژ آن هر شماره به 35000 نسخه بالغ شده بود و بارها در شمارههای مختلف پیشنهاد وضع قانون و حکومت مشروطه را داده بود.3
این روزنامه توانست در دوران انتشار به جز هفتهنامة حبلالمتین برخی کتابها و آثار معتبر را هم به چاپ برساند.4
روزنامة حبلالمتین در تهران هم با همین نام به عنوان شعبة آن به مدیریت سیدحسن کاشانی برادر کوچکتر مؤیدالاسلام به چاپ میرسید. حبلالمتین تهران از 15 ربیعالاول 1325ق شروع به انتشار کرد و بیشتر مقالات آن را سیدیحیی کاشانی مینوشت که در نگاشتن مقالات سیاسی و اجتماعی تبحّر یافته بود. حبلالمتین تهران هم به زودی شهرت یافت و تا پیروزی محمدعلی شاه و برقراری استبداد صغیر انتشار آن ادامه یافت. پس از فتح تهران به دست مشروطهخواهان بار دیگر انتشار آن آغاز شد.5
مآخذ:
1. صدرهاشمی، محمد. تاریخ جرائد و مجلات ایران. اصفهان: 1364، ج2، ص 202.
2. براون، ادوارد. تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورة مشروطیت. ج3، ترجمة محمد عباسی، تهران: بیتا، ص333- 336.
3. آرینپور، یحیی. از صبا تا نیما. تهران: زوّار، 1375،ج1، ص 252.
4. براون، همانجا.
5. آرینپور، ج 2، ص 222.
ابوالحسن آل داود