داریوش
داریوش، نهمین شاه پارس، سومین شاهنشاه هخامنشی* (حك 486-522پ.م) نوه آریارمنه هخامنشی و فرزند ویشتاسپ [۱]. داریوش در آغاز با غلبه بر گئومات مغ (بردیای دروغین) كه خود را فرزند كورش* میخواند به پادشاهی رسید. (522 پ.م). پس از آن با فرو نشاندن شورشهای پارس، ماد، بابل، لیدی و مصر و مجازات رهبرانشان قدرت خود را تثبیت كرد [۲]و برای سركوب سكاهای بالكان به دهانه دانوب لشگركشی كرد كه آنها از مقابل سپاه هخامنشی گریختند و دایوش از تعقیبشان نتیجهای نگرفت[۳]. سركوب شورشهای دولت شهرهای ایونیه در آسیای صغیر (494-499 پ.م) و جنگ ناموفق با یونانیان (490 پ.م) اقدامات نظامی بعدی او بودند. در اواخر پادشاهیش شورشی علیه او در مصر و به رهبری یكی از نوادگان فراعنه این كشور روی داد كه مرگ داریوش (486 پ.م) در سن 64 سالگی فرصت دفع آن شورش را از وی گرفت و خشایارشا فرزندش از آتوسا دختر كورش جانشین او شد[۴]. داریوش بزرگترین سازماندهنده امپراتوری است كه از شرق تا سند، از شمال شرق تا آمودریا و از غرب تا آسیای صغیر و قلب آفریقا امتداد مییافت. او برای اداره این شاهنشاهی آن را به ساتراپ نشینهایی تقسیم كرد و قدرت ساتراپها را از طریق قرار دادن مأموران اداری، مالی و نظامی در كنارشان كاهش داد[۵]. وجود مأمورانی به عنوان چشم و گوش شاه او را از نزدیك در جریان امور ساتراپها میگذاشت. علاوه بر این، با احداث جاده شاهی و نیز سیستم مراسلات سریع (چاپار) ارسال اخبار و پیام در سراسر قلمرو هخامنشی به سرعت انجام میشد. او به سازماندهی و اصلاح ساختار ارتش و تشكیل سپاه جاویدان پرداخت[۶]. داریوش برای تسریع امر تجارت، پول واحدی از سكههای طلا و نقره وضع كرد و در زمینه مالیات نیز خود به دقت نظارت داشت او به كشاورزی و ساخت و ساز نیز بسیار علاقهمند بود [۷]و در پنج پایتخت اداری، سیاسی و آیینی بابل، هگمتانه، شوش، پرسپولیس و پاسارگاد و شهرهای بزرگ امپراتوری با به كارگیری صنعتگران و هنرمندان اقوام تابع هخامنشیان بناهای چشمگیری ساخت كه پارسه (تخت جمشید*)، شاهكار معماری ایران از جمله آنهاست، حفر كانال سوئز نیز بنا بر كتیبه آن، نخستین بار به فرمان او انجام شد[۸]. داریوش از خود كتیبههایی به خط میخی و زبانهای فارسی باستان، بابلی عیلامی و آرامی به جای گذاشته است كه مهمترین آنها كتیبه بیستون* است. او در آنها به قدرت رسیدن، كشورگشاییها، ساخت و سازها و ذكر نام اقوام تابع هخامنشیان را شرح داده است[۹].ابداع خط میخی را نیز منسوب به داریوش میدانند[۱۰].
نیز نگاه کنید به
ماخذ
منبع اصلی
دانشنامه ایران
نویسنده مقاله
مهرداد شباهنگ
- ↑ شعبانی، رضا. داریوش بزرگ. از ایران چه میدانم؟، تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1382، ص 10.
- ↑ زرین كوب، عبدالحسین. تاریخ مردم ایران. تهران: امیركبیر، ج 1، ص 144.
- ↑ Shahbazi, Shapour. A, “Dariūsh” Encyclopeadia Iranica, New York and London, Routladge, 1996. V. 4. P. 43
- ↑ بریان، پیر. امپراطوری هخامنشی. ترجمه ناهید فروغان، تهران: انتشارات فرزان، نشر قطره، ص 248.
- ↑ زرین كوب، همان، ص 150.
- ↑ Shahbazi, Shapour. Ibid, P. 44.
- ↑ هینتس، والتر. داریوش و پارسها. ترجمه عبدالرحمن صدریه، تهران: امیركبیر، 1380، ص 244.
- ↑ كخ، هایدماری. از زبان داریوش. ترجمه پیروز رجبی، تهران: كارنامگ، 1376، ص 185.
- ↑ ابوالقاسمی، محسن. تاریخ مختصر زبان فارسی. تهران: كتابخانه طهوری، 1378، ص 20.
- ↑ هینتس، والتر. همان، ص 24.