عنایت الله شیبانی
شيباني، عنايتالله. (1311ق / 1893م 1370ش)، بازيگر نمايش و نوازنده و آوازهخوان.
در تهران متولد شد و در مدارس رشديه، علميه، آمريکاييها و سرانجام مدرسهي آليانس تحصيل کرد، وليکن به سبب فعاليت سياسي و عضويت در حزب دمکرات موفق به اخذ ديپلم نگرديد. در همان زمان به فراگيري ساز تار پرداخت و با اجازة پدر، بطور علني ساز مينواخت و آواز ميخواند.1
عنايتالله شيباني بعداً به انجمن اخوت که ظهيرالدوله آن را اداره کرد، پيوست و از فعالترين اعضاي اين انجمن گرديد. او با ديگر فعالان حزب دموکرات، بخشي از کارهاي نمايشي خود را در خانة ظهيرالدوله تدارک ميديدند.2
پس از تشکيل گروه تئاتر ملي* در سال 1331ق / 1912م عنايتالله رسماً وارد کار نمايش شد و در نمايشنامههاي «لورا و شهرستانک» و «وهم» در حضور ظهيرالدوله حاکم تهران بازي کرد.3
عنايتالله شيباني با سيدعلي خان نصر در تأسيس شرکت کمدي ايرن در 1303ش همکاري داشت و در نمايشنامههاي «علاءالسلطنه» (اسطوخُدوس) و «دمپختک» از نوشتههاي نصر به الفباي نقش پرداخت. براي اولين بار در نمايش موزيکال «اپرت قوزي» در نقش نوکر مقابل نصر در نقش «قوزي» ظاهر شد. در نقش «ماهک» در نمايشنامة «فردوسي»، نوشتهي نصر همراه با سنتور ميرزاعلي اکبر خان سنتوري آوازي در دستگاه سهگاه خواند که بسيار مورد توجه قرار گرفت. پس از تأسيس هنرستان هنرپيشگي تهران در ارديبهشت 1318، با عنوان استادي مشغول به کار شد و تا 1334ش که اين هنرستان داير بود، در آنجا انجام وظيفه ميکرد.
عنايتالله شيباني در بيش از 150 نمايشنامه بازي کرده است. وي دو قطعهي نشان شير و خورشيد درجه سوم و چهارم از احمد شاه دريافت کرد و از طرف احمد شاه به لقب شکوهالممالک مفتخر گرديد.4
منابع و مآخذ:
1- سيماي هنرمندان ايران: بکوشش و گزينش حبيبالله نصيريفر، تهران، صفيعليشاه، چاپ اول 1374، جلد اول، صص 299 و 300.
2- اسکويي، مصطفي: سيري در تئاتر ايران، تهران، نشر آناهيتا- اسکويي، چاپ اول 1378، ص 169.
3- فرهنگ هنرمندان ايراني: پژوهش و نگارش عبدالرفيع حقيقت (رفيع)، تهران، نشر کومش، چاپ اول 1383، ص 273.
4- سيماي هنرمندان ايران: همان، صص 301 و 302.
محمود عزیزی