حسن مقدم
مقدم، حسن (1315ق/ 1898م- 1304ش)، نمايشنامهنويس و نويسنده.
ملقب به علي نوروزي فرزند احتساب الملك وزير مختار ايران در سوئيس.1 در شش سالگي وارد مدرسه تربيت تهران شد و در ده سالگي با پدرش به سوئيس رفت. در شهر لوزان در رشته علوم اجتماعي و ادبيات تحصيل كرد و درجه ليسانس گرفت.2 پس از بازگشت به ايران در 1300 ش با تعدادي از جوانان از فرنگ بازگشته «كانون ايران جوان» را بنيان نهادند.3
نمايشنامه «جعفرخان از فرنگ آمده» را در 1300 ش نوشت كه در اسفند 1301ش در تالار گراند هتل لالهزار به كارگرداني آرتو طريان به روي صحنه آمد4 و در همين سال نيز در مطبعه فاروس چاپ شد.5 حسن مقدم طي حكمي در دي ماه 1301 ش براي خدمت در سفارت ايران به مصر اعزام گرديد.6
سلسله مقالاتش تحت عنوان مكتوب از تهران تا قاهره (1301 تا 1303) به چاپ رسيد كه در آن به بررسي اوضاع سياسي و اجتماعي كشورهاي اروپايي پرداخته است.7
كشف مقبرهاي متعلق به (توتان خامون) يكي از فراعنه مصر و شايعات رايج ميان مردم مصركه هركس به داخل مقبره برود كشته ميشود، او را برانگيخت تا از مقبره ديدن كند. دو روز پس از بازديد آن به سبب سم موجود در هواي راكد داخل مقبره به بيماري سل دچار شد.8 چون در مصر درمان نشد به سوئيس اعزام و در بيمارستان مسلولين ليزن[*] بستري شد؛ سرانجام هم با بيماري سل در سن 27 سالگي درگذشت.9
آثار او با اسامي مستعار «علي نوروز»، «ميرزا چغندر» و «ميرزا حسن» در روزنامه «ايران جوان» چاپ ميشد.10
آخرين اثر نمايشي او «ايراني بازي» يا «فرنگستان» بود كه در 4 پرده در 1304 چاپ و منتشر شد.11
منابع و مآخذ:
1- جمشيدي، اسماعيل «حسن مقدم و جعفرخان از فرنگ آمده» تهران: نشر جار، چاپ دوم 1357، ص 5. صحنه. شمارهي چهارم، بهار 1378، ص 52.
2- صحنه. همانجا، ص 52.
3- جمشيدي، همان، ص 10.
4- فصلنامه تآتر: شماره مسلسل 27 و 28، تابستان و پائيز 1380، ص 53.
5- جنتي عطايي، ابوالقاسم، بنياد نمايش در ايران، تهران، ابنسينا، 1333، 97.
6- صحنه. همانجا، ص 54.
7- همان جا، همان ص.
8- همان جا، همان ص.
9- همان جا، ص 55.
10- همان جا، ص 53.
11- جنتي عطايي، 93.
[*]. Leysen