محتشم کاشانی

محتشم کاشانی (996 / 1000 ق / ؟م) متخلص به محتشم شاعر مرثیه‌سرای.

مولانا کمال‌الدین سیدعلی محتشم کاشانی، ملقب به شمس‌الشعراء از شاعران اوایل عهد صفوی و اصلش از نراق بود. در کاشان به دنیا آمد. در جوانی به شغل بزّازی پرداخت و به شاعری روی آورد.شعر را نزد مولانا صدقی استرآبادی تمرین کرد و با شاعرانی چند مانند وحشی بافقی^*، دوستی و مکاتبه و مشاعره داشت.² محتشم پادشاهان، شاهزادگان و بزرگانی چون شاه طهماسب اول صفوی و فرزندان وی، ‌اسماعیل میرزا، محمد خدابنده و پری خان خانم و ‌جلال‌الدین اکبر گورکانی را در اشعارش ستوده است.³ او بیشتر شاعری مرثیه‌سرا بود و در سرودن مرثیه‌های مذهبی مهارت بسیار داشت.⁴ شهرت وی بیشتر از مرثیه معروف به دوازده بند درباره واقعه کربلا و مرثیه دیگر در سوگ برادرش عبدالغنی است.⁵ قصایدش را به سبک قدما و غزل‌های خود را به شیوه وحشی بافقی^* و بابافغانی^* می‌سرود.⁶ او سرانجام در کاشان درگذشت و همان جا مدفون شد. از آثارش می‌توان به کلیات و دیوان قصاید / جامع‌اللطایف اشاره کرد.⁷

1ـ

2ـ اثرآفرینان، زیر نظر عبدالحسین نوایی، ‌تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ‌چ 1، 1380 ش، ج 5، ص 133.

3ـ صفا، ذبیح‌الله. همان جا.

4ـ رستگار فسایی، ‌منصور. انواع شعر فارسی، شیراز: نوید شیراز، چ 1، 1372 ش، ص 181.

5ـ زرین کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی، تهران: نوین، چ 1، 1363 ش، ص 133.

6ـ محتشم کاشانی، کمال‌الدین سیدعلی. دیوان محتشم کاشانی، به کوشش محمدعلی گرکانی، تهران: کتابفروشی محمودی، ص مقدمه.

7ـ اثرآفرینان، زیر نظر عبدالحسین نوایی، ‌تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، ‌چ 1، 1380 ش، ج 5، ص 134.

ابوالقاسم رادفر