تنب

تنب، نام دو جزیره بزرگ و کوچک در خلیج فارس در شهرستان ابوموسی، استان هرمزگان.

کلمه تمب و یا تنب واژه‌ای پارسی دری یا تنگستانی (پارسی جنوبی) است که تپه، پشته و تل معنی می‌دهد.

تنب بزرگ، این جزیره حدود 11 کیلومتر مربع² یا 5/2 مایل وسعت دارد و تقریباً دایره‌ای شکل و سطح آن شن‌زار و خشک است. در بخش شمال غربی جزیره تپه‌هایی وجود دارد که بلندترین آنها به بلندی 53 متر است.³ بخش جنوبی آن هموار و به همین سبب مناسب‌ترین لنگرگاه جزیره در این بخش و کناره شرقی آن است. کناره شرقی جزیره به جز بعضی از قسمت‌های آن که از سواحل شنی تشکیل شده صخره‌ای و کم ارتفاع است.⁴ این جزیره از نظر پوشش گیاهی تقریباً فقیر است، با این حال درختانی مانند لور، تَمر، کرت، مغیر و گز در آنجا به چشم می‌خورند.⁵ تنب بزرگ به علت شکل دادن قسمتی از خط دفاعی ایران در تنگه هرمز، دارای اهمیت ژئواستراتژیکی است.⁶ تنب بزرگ مانند سایر جزایر خلیج فارس در روزگار ساسانیان جزو کوره اردشیر خوره ایالت پارس شناخته می‌شد؛ اما در دوره اسلامی و پس از آن تا سده‌های اخیر تابع ایالت‌های فارس، کرمان، مکران و هرمزگان بوده است.⁷

تنب بزرگ، 2 آبادی و در سال 1375ش حدود 637 نفر جمعیت داشته است.⁸

در رونوشت سندی به خط عربی، پدران و بزرگان حکام کنونی رأس‌الخمیر و شارجه به اتفاق عده دیگری از ساکنان جزایر تنب، ابوموسی و سیری، حقانیت ایران را در مالکیت جزایر تایید کرده‌اند.⁹

تنب کوچک، جزیره غیرمسکونی تنب کوچک، به شکل مثلث است و طول اضلاع متقابل آن از 85/1 کیلومتر بیشتر نیست. یک تپه صخره‌ای تیره رنگ در بخش شمال غربی جزیره وجود دارد که به عنوان بلندترین نقطه تنب کوچک دارای 116 پا یا 32 متر ارتفاع است.¹⁰ بارش باران در این جزیره کم و توزیع آن نامناسب؛ اما در ماه‌های سرد سال باران بیشتر می‌بارد.¹¹ تنب کوچک در چند مایلی جنوب شرقی تنب بزرگ واقع شده و پشتوانه‌ای برای تنب بزرگ در خط دفاعی ایران به شمار می‌رود و اهمیت آن از این نظر زیاد است.¹²

نیز نگاه کنید به

استان هرمزگان

ابوموسی

خلیج فارس

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

شوکت مقیمی

مآخذ

1-  

2-     مرکز آمار ایران. مساحت شهرستان‌های ایران. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، 1364، ص 39.

3-     مجتهدزاده، پیروز. «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر تنب و ابوموسی»، اطلاعات سیاسی و اقتصادی. س 6، ش 11-12، مرداد و شهریور ماه 1371، ص 11 و 12.

4-     سنگلجی، علی‌محمد. راهنمای خلیج فارس. ج 1، تهران: مرکز آموزش افسری نیروی دریایی، بی تا، ص 122.

5-     افشارسیستانی، ایرج. شناخت استان هرمزگان. تهران: هیرمند، 1378، ص 213، 215.

6-     جعفری‌ولدانی، اصغر. نگاهی تاریخی به جزایر ایرانی تنب و ابوموسی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی (وزارت امور خارجه)، 1376، ص 60.

7-     افشارسیستانی. جزیره بوموسی و... . ص 60-61.

8-     مرکز آمار ایران. سرشماری عمومی نفوس و مسکن شناسنامه بخش‌های کشور. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، 1375، ص 60.

9-     اقتداری، احمد. ”سرگذشت تاریخی چهار جزیره خلیج فارس“، مجله یغما. س 31، ش 1، فروردین 1357، ص 47.

10-  کامران، حسن. جغرافیای نظامی جزایر (هرمز، جزایر سه‌گانه، سیری، فارور و فارورگان). تهران: انجمن جغرافیایی ایران، 1382، ص 173.

11-  افشارسیستانی. شناخت استان هرمزگان. ص 213.

12-  جعفری ولدانی. همانجا.

شوکت مقیمی