بابافغانی شیرازی
بابافغانی شیرازی (د 925ق / 1519م)، از شاعران نیمه دوم سده 9ق و معاصر شاهان صفویه بود. در شیراز به دنیا آمد. در اوایل مانند پدر و برادرش به كاردگری (چاقوسازی) پرداخت. سپس به شاعری روی آورد و در غزل سرآمد شاعران دوره خود شد. نخست تخلص «سكاكی» و پس از آن «فغانی» را انتخاب كرد[۱].
هنگام اقامت در شیراز روزها را در كنج میكدهها میگذرانید. پس از مدتی به هرات رفت و به خدمت مولانا جامیرسید[۲].سپس رهسپار آذربایجان شد و چندی در تبریز سكنا گزید. آنگاه به دربار سلطان یعقوب آق قوینلو (حک 883 ـ 896ق) تقرب جست و به جرگه شاعران وی پیوست.3 دیوانیفراهم آورده بود كه در یكی از جنگها به غارت رفت.4 مدتی بعد عازم خراسان شد و در ابیورد گوشهنشینی اختیار كرد. سرانجام در مشهد رضوی درگذشت.5
بابافغانی از بنیانگذاران سبک هندی (طرز تازه) بود كه در سدههای 10 و 11ق پیروان بسیاری پیدا كرد.6 سادگی بیان و نازكی خیال او در سرودههای متأخران تأثیر بسیاری گذاشت.7 به گفته تقیالدین كاشی چون در غزل به شیوه حافظ بود، او را «حافظ كوچک» میخواندند.8
3. صفا، ذبیح الله. همان. ص 413.
4. فغانی شیرازی. همان. ص13.
5. صفوی، ساممیرزا. تحفه سامی. به تصحیح ركنالدین همایونفرخ، تهران: علمی، بیتا، ص 176.
6. سادات ناصری، حسن. سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی. تهران: شورایعالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش اول، ص 211.
7. زرینكوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 100.
8. صفا، ذبیحالله. همان. ص 411، 414.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر