ویسپرد
ويسْپَرد (vispard)، دومين بخش از بخشهاي پنجگانة اوستا.
از دو بخش «ويسپ» به معناي همه و «رد» به معني مولا، تركيب شده است و در مجموع معني «همة سروران» و «همة سران» ميدهد. اين نامگذاري از آن روست كه در اين بخشسراسر آفرينش نيك خداوندگار، به ويژه «ردان» و «بهتران» آنها ستوده شده است. در دين زردشتيهريك از موجودات ردي دارند. در جهان مينوي اهورهمزدا و در جهان مادي زردشت «رد» است. ازردها، گاه سياه موي زرد زانو ردِ گاوان است. چون اين بخش از اوستا در ستايش ردهاست، آن را ويسپرد ناميدهاند. ويسپرد كتاب مستقلي نيست، مطالب آن از يسنها و در حقيقت مكمل آن و يا گفتارهايي از يسنا و پيوسته و وابستة آن است. ويسپرد در مراسم ديني با يسنها و ونديداد و در مراسم ششگاهنبار (جشنهاي ششگانة فصلي) به تنهايي خوانده ميشود.1
اين بخش از اوستا در 24 كرده (فصل) تنظيم شده است و هر كرده بندهايي را دربرميگيرد.2 شمارة بندهاي هر كرده با كردة ديگر متفاوت است.
ويسپرد در شيوة نگارش با يسنا (غير از گاتها) همساني دارد. اين امر از آن روست كه مطالب آن از يسنا اقتباس شده و مكمل آن است.3 بسياري از جملههاي يسنا در ويسپرد نيز وجود دارد.
مآخذ:
1. ابوالقاسمي، محسن. راهنماي زبانهاي باستاني ايران. تهران: سمت، 1375، ج 1، ص 6.
2. زرشناس، زهره. زبان و ادبيات ايران باستان. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1382، ص 26.
3. تفضّلي، احمد. تاريخ ادبيات ايران پيش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 42.
ابوالقاسم رادفر