یادگار بزرگمهر
یادگار بزرگمهر، اندرزنامهای از بزرگمهر بختگان، وزیر دانای انوشیروان.
نویسنده كتابش را با مقدمهای در معرفی و ذكر بزرگمهر و از زبان خود او آغاز میكند. سپس از فرمان انوشیروان برای نوشتن این اثر، سبب تألیف كتاب و سرانجام شرح بیدوامی گیتی و ثبات پارسایی سخن میگوید. آنگاه متن اصلی اندرزنامه شروع میشود. اندرزها به شكل پرسش و پاسخ درباره چگونگی فضیلت یا رذیلت یا درباره دارنده آن است. پرسشها را نویسنده طرح میكند و خود بدانها پاسخ میدهد.1
یادگار بزرگمهر یكی از آثار مهم زبان پهلوی است و با پندنامه بزرگمهر در شاهنامه فردوسی شباهت دارد. متن آن را دستور بهرام جیسنجانا در 1885م با ترجمه انگلیسی به نام گنج شایگان منتشر كرد. اما وست[1]، خاورشناس انگلیسی با انتقاد محققانه خود بر آن ثابت كرد كه این كتاب غیر از گنجشایگان است و تا فقره 120 آن به رساله پندنامه بزرگمهر و سپس به پندنامك زردشت تعلق دارد.وی همچنین بقیه پندنامه بزرگمهر را در همان مقاله كه به صورت كتابی جداگانه منتشر شده، عرضهكرد.2
پیش از فردوسی نیز این اثر به فارسی برگردانده شده و ظاهراً این ترجمه چنان واژه به واژه بوده است كه هنوز هم در جامه شعری شاهنامه دیده میشود.3 ماهیار نوابی این اندرزنامه را به فارسی برگردانده است.4
مآخذ:
- تفضّلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 185.
- صفا، ذبیحالله. حماسه سرایی در ایران. تهران: امیركبیر، 1352، ص 49.
- سمیعی، احمد. ادبیات ساسانی. تهران: دانشگاه آزاد ایران، 1355، ص 35.
- نوابی، ماهیار. مجموعه مقالات. به كوشش محمود طاووسی، شیراز: ؟، 1355.
[1]. West
ابوالقاسم رادفر