پرش به محتوا

مصباح الهدایه

از ویکی ایران

مصباح‌الهدایه، کتابی به فارسی در تصوف و اخلاق اثر عزالدین محمود بن علی کاشانی (و 735 ق)[۱]. برخی این کتاب را ترجمه عوارف‌المعارف شهاب‌الدین عمر سهروردی (و 632 ق) صوفی و دانشمند مشهور ایرانی دانسته‌اند، حال آنکه مصباح‌الهدایه تحریری نسبتاً آزاد به فارسی است، و اگرچه بیشتر اصول و فروع عوارف‌المعارف را دربر دارد، اما فاقد اسانید آن است. دیگر آنکه ترتیب آن نیز در قیاس با عوارف‌المعارف فرق دارد و نویسنده خود مطالبی بر آن افزوده است[۲].این کتاب در ده باب و هر باب در ده فصل نوشته شده است: باب‌های آن را به ترتیب: 1ـ اعتقادات، 2ـ علوم، 3ـ معارف، 4ـ اصطلاحات صوفیان، 5ـ مستحسنات متصوفه، 6ـ آداب، 7ـ اعمال، 8ـ اخلاق، 9ـ مقامات، ‌10ـ احوال، ‌تشکیل می‌دهند[۳].

مصباح‌الهدایه عبارات فصیح و لطیفی دارد و جای جای آن به اشعار و اقوال عربی و فارسی آراسته شده است. عماد فقیه کرمانی (و 773 ق) این کتاب را به نام طریقت نامه به نظم درآورده و مطالبی را به آن افزوده است[۱].این کتاب یکبار در لکهنو و بار دیگر در 1325 ش به اهتمام و تصحیح استاد جلال همایی در تهران به چاپ رسیده است. در طی سال‌های اخیر نیز نسخه همایی توسط انجمن آثار ملی تجدید چاپ شده است[۴].

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ مصاحب، ‌غلامحسین. دایره المعارف فارسی، ‌تهران: جیبی، چ 2، 1381 ش، ج 2، ب 2، ص 2786.
  2. حلبی، ‌علی اصغر. مبانی عرفان و احوال عارفان، تهران: اساطیر، ‌چ 2، 1377 ش، ص 621.
  3. عزالدین کاشانی، عزالدین محمود بن علی. مصباح‌الهدایه و مفتاح‌الکفایه، ‌با تصحیح و مقدمه و تعلیقات جلال‌الدین همایی، ‌تهران: سنایی، ‌چ 2، ص 32، 3
  4. طبری، محمدعلی. زبده الآثار، ‌تهران: امیرکبیر، چ 1، 1372 ش، ص 373.