نان تافتون
تافتون، نان. ناني گرد يا بيضي شكل كه آن را بر ديوار تفتة تنور سفالي پزند. اين نان، كه آن را «تافتان» و «تفتان» (نان تفت داده از آتش) هم گويند، پس از نان سنگك از نانهاي مطبوع و مرغوب در سفرة ايرانيان بوده است. نام اين نان احتمالاً «تافته نان» يا «تفته نان»، به معناي نان تافته و پخته از تف آتش بوده كه در اثر كثرت استعمال حرف «ن» از آن افتاده و به صورت «تافتان» يا «تفتان» و «تافتون» درآمده است.
پيشينة نان تافتون و پيشة تافتون پزي به زمانهاي خيلي قديم و به پيش از نان سنگك* و سنگكپزي ميرسد. در آغاز اين نان جنبة خانگي و روستايي داشته و آن را در خانهها ميپختند، بعداً صورت بازاري و شهري يافته و در شمار نانهاي بازاري درآمده است.
در تافتونپزي پس از آماده شدن خمير نان توسط «خميرگير»، «چانهگير» خمير را «چانه» ميكند ، «نانآور» چانه را با وردنة چوبي باز و تُنُك ميكند و «شاطر» آن را با كف دو دست به قالب نان تافتون در ميآورد و بر روي «نانبند» مياندازد و با آن به ديوار تنور ميچسباند. «نُون واسُّون» يا «نانآور» هم نانهاي تافته و پخته را از تنور در ميآورد.1
تلخيص از «تافتونپزي در تهران»، علي بلوكباشي
پژوهش ميداني
مأخذ:
1. بلوكباشي، علي. «تافتونپزي در تهران»، هنر و مردم. انتشارات وزارت فرهنگ و هنر، تير 1348، ش81، ص45-54.
علی بلوکباشی