اصحاب رأی
اصحاب رأي، عنوان پيروان يكي از دو گرايش اصلي در فقه اسلامي كه مروج كاربرد شيوههاي اجتهاد الرأي در استنباط فقهي بودهاند. ابوحنيفه، و فقهاي سرزمين عراق بهعنوان نماد اين گرايش شناخته ميشوند. اصطلاح اصحاب رأي در سدههاي نخستين همواره در تقابل با اصطلاح اصحاب حديث مفهوم واقعي خود را مييافته است.1 تمايز ميان اين دو گرايش در بسياري موارد بهسبب نسبيبودن مفهوم اين دو اصطلاح بسيار دشوار است. چه، از بررسي و تحليل شيوههاي فقهي رايج ميان اصحاب حديث متقدم و مقايسة روشهاي استدلال آنان با اصحاب رأي، چنين برميآيد كه مذاهب گوناگون اصحاب رأي و اصحاب حديث، طيفهايي متنوع از مجموعهيي پيوستهاند كه اختلافات آنان در كاربرد رأي و آثار، تنها امري نسبيست. در واقع، متعصبترين فقيهان شناختهشده از اصحاب حديث، هيچگاه كاربردي محدود براي رأي را انكار نكرده و تندروترين فقيهان رأيگرا نيز هرگز خود را مجاز به مخالفت با احاديث ثابت و معتبر ندانستهاند.2
مآخذ:
1. ابن ابييعلي. طبقات الحنابله. بهكوشش محمدحامد فقي، قاهره: 1371 ق، تمام صفحات.
2. ابن سعد، محمد. الطبقات الكبير. بهكوشش زاخاو، ليدن: 1904، 5/354، 6/47، 58، 64، 283، 7 (2)، 21.
تلخيص از: دايرﺓالمعارف بزرگ اسلامي.
سید حسن امین