بهشت

بهشت، اقامتگاه ابدي مؤمنان و صالحان رستگار در جهان آخرت. براي به‌دست‌آوردن تصوير اجمالي از بهشت، لازم است كه آيات ذيربط سوره‌هاي مختلف قرآن كنار هم گذارده شود: بهشت يا جنـﺔ‌المأوي در آسمان نزديك سدرﺓ‌المنتهي‌ست (سورﺓ الذاريات، آيـﺔ 22؛ سورﺓ نجم، آيـه‌هاي 14ـ15). پهناي بهشت به قدر همـﺔ آسمان‌ها و زمين است (سورﺓ آل‌عمران، آيـﺔ 133؛ سورﺓ حديد، آيـﺔ 21) و در آن‌ها خانه‌هايي نيكو (مساكن طيّبه) براي بهشتيان آماده است (سورﺓ توبه، آيـﺔ 72) و حورياني كه مستور در خيمه‌ها هستند (منتظر ايشان‌اند) (سورﺓ الرحمن، آيـﺔ 72). در آن‌جا باغ‌هايي عالي‌است (سورﺓ غاشيه، آيـﺔ 10) و در آن چشمه‌سارها روان باشد و شرابي كه آشامندگان از آن لذت مي‌برند و نهرهايي از عسل مصفي (سورﺓ محمد، آيـﺔ 15). چشمه‌ساراني كه رايحـﺔ كافور و زنجبيل دارند (سورﺓ انسان، آيـه‌هاي 5 و 17). بهشتيان در آن‌جا بر تخت‌ها تكيه زده‌اند، نه هيچ آفتابي مي‌بينند و نه سرمايي. سايه‌هاي درختان بر سرشان افتاده و ميوه‌ها به فرمان‌شان باشد  (سورﺓ انسان، آيـه‌هاي 13ـ14)، بر چهره‌هاشان طراوت نعمت را بشناسي؛ از شرابي خالص كه بر سر آن مهر نهاده‌اند، سيراب مي‌شوند، مهر آن از مشك است و پيشدستي‌كنندگان در آن بر يك‌ديگر پيشدستي مي‌كنند (سورﺓ مطففين، آيـه‌هاي 24ـ26). به پاداش كارهايي كه كرده‌اند، مي‌خورند و مي‌آشامند و بر آن تخت‌هاي كنار هم چيده تكيه مي‌زنند. حوريان را همسرشان مي‌گردانيم، كساني كه خود ايمان آورده‌اند و فرزندان‌شان در ايمان پيروي‌شان كردند، فرزندان‌شان را به آن‌ها ملحق مي‌كنيم و از پاداش عمل‌شان هيچ نمي‌كاهيم. پيوسته از هرگونه كه بخواهند ميوه و گوشت عطايشان مي‌كنيم. در آن‌جا جام مي‌دهند و جام مي‌ستانند كه در آن نه سخن بيهوده باشد نه ارتكاب گناه. غلامان چون مرواريد پنهان در صدف، به گردشان مي‌چرخند، پرسش‌كنان روي به يك‌ديگر مي‌كنند... (سورﺓ طور، آيه‌هاي 19ـ25). بر بسترهايي كه آسترشان از استبرق (ديباي ضخيم) است، تكيه زده‌اند. از زير پاهاشان نهرها جاري‌ست. بهشتيان را به دستنبدهاي زر مي‌آرايند و جامه‌هايي سبز از ديباي نازك و ديباي ستبز مي‌پوشند (سورﺓ كهف، آيـﺔ 31). در آن‌جا زناني‌ست كه جز به شوهر خويش ننگرند و پيش از بهشتيان هيچ آدمي و جنّي به آن‌ها دست نزده است، همانند ياقوت و مرجان (سورﺓ الرحمن، آيه‌هاي 54 ـ 58). بهشتيان «ازواج مطهره» (همسران پاكيزه) دارند، حورياني كه چشم فروهشته (قاصرات الطرف) هستند و چشماني درشت و زيبا دارند (سورﺓ آل‌عمران، آيـﺔ 15؛ سورﺓ صافات، آيـﺔ 48). خمر بهشتي سفيد است و نوشندگانش را لذت‌بخش. نه عقل از آن تباهي گيرد و نه نوشنده مست شود. آنان شاد و شاكرند، و مي‌گويند سپاس خدايي را كه اندوه از ما دور كرد. آن خدايي كه ما را به فضل خويش بدين سراي جاويدان درآورد كه در آن‌جا نه رنجي به ما مي‌رسد و نه خستگي (سورﺓ فاطر، آيه‌هاي 33ـ35). هر كينه‌يي از دل‌شان بركنده شده است، همه برادرند، بر تخت‌ها روبه‌روي هم‌اند، هيچ رنجي به آن‌ها نمي‌رسد و كسي از آن‌جا بيرون‌شان نراند (سورﺓ حجر، آيه‌هاي 47ـ48) و با هم دوستانه و همدلانه به گفت‌وگو مي‌پردازند و از گذشته ياد مي‌كنند (سورﺓ طور، آيه‌هاي 25ـ27). در آن‌جا دعايشان اين است: سبحانك اللهم (بارخدايا تو منزّهي) و به هنگام درود، سلام مي‌گويند و پايان دعايشان اين است: سپاس خداي را، آن پروردگار جهانيان (سورﺓ يونس، آيـﺔ 10). بهشتيان حيات طيّبه‌يي را بدون اندوه و بيم و نگراني مي‌گذرانند و هر خواسته و آرزوشان ـ هرچه دل بخواهد و ديده بپسندد ـ برآورده است. (سورﺓ نحل، آيـﺔ 31؛ سورﺓ زخرف، آيـﺔ 71؛ سورﺓ ق، آيـﺔ 35). علاوه بر اين‌ها از نعمتي «مزيد» (سورﺓ ق آيـﺔ 35) و «زياده» (سورﺓ يونس، آيـﺔ 26) برخوردارند كه همانا رضوان الهي‌ست (سورﺓ آل‌عمران، آيـﺔ 15). چنان‌كه مي‌فرمايد: خداوند به مردان مؤمن و زنان مؤمن، بهشت‌هايي را وعده داده است كه جوي‌ها در آن جاري‌ست و بهشتيان همواره (جاودانه) در آنجايند. نيز خانه‌هايي نيكو در بهشت جاويد. ولي خشنودي رضا (رضوان‌الله) از همه برتر است كه پيروزي بزرگ (فوز عظيم) خشنودي خداوند است (سورﺓ توبه، آيـﺔ 72). در نتيجه، اين رضوان بهشتيان در جايگاهي پسنديده نزد فرمانروايي توانا (خداوند) هستند (سورﺓ قمر، آيه‌هاي 54 ـ 55). در آن روز چهره‌هايي هست زيبا و درخشان كه سوي پروردگارشان نظر مي‌كنند. (سورﺓ قيامت، آيه‌هاي 22ـ23).

تلخيص از: دايرة‌المعارف تشيّع

سیدحسن امین