نفقه
نفقه، هزينة خوراك، پوشاك، اثاثية منزل و مسكن.
نفقه اسمي است از انفاق، به معني توشه1 و در عقد نكاح، چيزهايي است كه خداوند، دادن آنها را به زوجه بر زوج، واجب كرده است و در فقه، تحت عنوان اسباب وجوب نفقه از آن سخن رفته است:2 مثل خوراك، پوشاك، لباس و مسكن.3 در اسلام، تأمين هزينة زوجه، به عهدة زوج،4 هزينة معاش پدر و مادر نادار و ناتوان، به عهدة فرزندان،5 تأمين مخارج زندگي فرزندان، تا سن رشد، به عهدة پدر و مادر6 و همچنين نفقة خدمتكار و حيوان، به عهدة صاحب آن7 است. برخي از فقها معتقدند كه در نكاح دائم، نفقه دادن به زوجه، بر زوج واجب است.8 مشهور فقها، بر اين نظر معتقدند كه وجوب نفقه، مشروط به تمكين كامل از جانب زوجه است.9 شهيد ثاني، عقد و تمكين را دو جزء سبب وجوب نفقه دانسته است.10 صاحب جواهر، تمكين را دليل محكمي بر عدم وجوب نفقه نميداند.11 صاحب حدائق، نيز معتقد است كه نفقه، به مجرد عقد، بر زوج، واجب شده و مشروط به تمكين نميباشد12
مآخذ:
1. انيسابراهيم و ... (1410ق، 1989م). المعجم الوسيط. تركيه، استانبول: دارالدعوة.
2. همان؛ تهذيب اللغة. ج9، ص192؛ حقوق خانواده؛ جعفريلنگرودي، محمدجعفر. رهن و صلح. ص207؛ همو. عقدضمان (فهرست الفبايي)؛ ممقاني، اثنيعشريه. ص47؛ حدائق. ج4، ص198؛ اعلامالموقعين. ج3، ص452؛ همان. ج4، ص443.
3. محققحلي. شرايعالاسلام. ج2، ص568.
4. همان. ص568.
5. همان. ص573.
6. همان. ص574.
7. ميرشمسي، فاطمه. مباني حقوق و تكاليف زن در ازدواج از ديدگاه فقه اماميه. تهران: انتشارات اسلاميه، 1380.
8. بحراني، يوسف. حدائقالناضرة. ج25، ص98.
9. موسويخويي، سيدابوالقاسم. منهاجالصالحين. ج2، ص287.
10. شهيد ثاني. سالك الافهام. ج1، ص584.
11. جواهرالكلام. ج31، ص305.
12. حدائقالناضرة. ج25، ص103.
اسدالله معظمی گودرزی