اینترنت
اينترنت، شبكة شبكهها[1] يا بزرگراه اطلاعاتي، [2]كه گاه به اختصار «نت» خوانده ميشود.
اين شبكه فنآوري جديدي است كه با اتصال شبكههاي رايانهاي مستقر در اقصي نقاط جهان رشد يافت و مفهوم تازة «بين شبكهاي» يا اينترنت را پديد آورد.1
در حال حاضر، مراكز ارائه دهندة خدمات اينترنت در ايران عبارتاند از: 1) مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات؛ 2) شركت ندارايانه؛ 3) مركز ارتباطات ديتا.
مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات، نخستين سازماني است كه در 1372ش كاري را با هدف همگاني كردن شبكة اينترنت در ايران آغاز كرد2 و ارتباط تعدادي از مراكز دانشگاهي را با شبكة آموزشي و پژوهشي اروپا[3] از طريق دانشگاه وين (اتريش) فراهم ساخت. سرعت خطي كه مركز از مخابرات اجاره كرده بود 9600 بيت در ثانيه (1200 حرف الفبا) بود. نخستين پست الكترونيكي در تاريخ 18 ژانوية 1992م / 28 دي 1370ش از ايران ارسال گرديد و اين ارتباط موقت حدود يك سال ادامه يافت. در آخرين روزهاي سال 1992م، ارتباط دائم ايران با شبكة آموزشي و پژوهشي اروپا برقرار گرديد. پس از به هنگام كردن جريان مسيريابي در كل شبكه كه در ابتداي هر ماه صورت ميگرفت، ايران تحت عنوان IREARN رسماً از پنجم ژانوية 1993م / 15 دي 1371ش در شبكة آموزشي و پژوهشي اروپا و در اول فورية 1994م / 12 بهمن 1372ش، در شبكة اينترنت پذيرفته شد. در اوت همان سال مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات، به عنوان تأمين كنندة نام[4] و خدمات شبكة اينترنت[5] پذيرفته شد و از اول ماه ژوئن 1995م / 11 خرداد 1374ش نيز مركز ثبت محلي نشانيهاي اينترنت در ايران شد.3 در 1373ش، 37 دانشگاه و مؤسسة عالي كشور و بيش از 4000 كاربر حقيقي و حقوقي به اين مركز متصل بوده و از خدمات اينترنت استفاده ميكردهاند.4
شركت ندارايانه (مؤسسة گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگي ندارايانه). يكي از خدمات اين شركت با نام «ندا ـ يك»، عرضة پست الكترونيكي اينترنت است كه پس از دريافت نامة الكترونيكي، آن را بدون وقفه به نشاني مورد نظر ارسال ميكند و در صورت دريافت نامهاي از سوي شبكة اينترنت، آن را تا زماني كه گيرنده به «ندا ـ يك» متصل شود نگاه داشته و پس از اتصال، به رايانة گيرنده منتقل ميكند. اين مؤسسه در سال 1375ش، داراي حدود 2000 كاربر حقوقي و حقيقي مشترك در خدمات پست الكترونيك بوده است.5
شركت ارتباطات ديتا، وابسته به وزارت پست و تلگراف و تلفن است كه، در سال 1370ش با همكاري شركت فرانسوي آلكاتل اقدام به تأسيس شبكة ديتا با پروتكل X.25 تحت نام «ايران پك»[6] كرد. هم اكنون تجهيزات فاز اول آن در سي و پنج شهر كشور نصب شده و مورد بهرهبرداري قرار گرفته است. اين شبكه كل كشور را پوشش و از چهار دروازة اصلي[7] به شبكههاي عمومي اطلاعرساني[8] كشورهاي فرانسه، امريكا، و كره به صورت مستقيم و به بقية كشورها به صورت ترانزيت متصل است.6 طرح شبكة ديتا نيز يكي از طرحهاي بخش شبكة مركز مخابرات است كه فعاليت خود را از سال 1377ش آغاز كرده است و هدف آن مطالعه و بررسي شبكههاي ديتا و فنآوريهاي نوين شبكه و ارائة راه حل براي توسعه و پيشرفت امور ارتباطات دادهاي در كشور است.7
سازمانهاي ديگري نيز همچون صدا و سيما، دادهپردازي، ايزايران، سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي، و شركت خدمات انفورماتيك، استفاده از اينترنت را درون سازمانهاي خود و براي محققان و اساتيد دانشگاهها امكانپذير كردهاند. امروزه تدوين ضوابط فعاليت شركتهاي ارائهكنندة خدمات اينترنت و شرايط استفاده از آن در دستور كار شوراي عالي اطلاعرساني قرار گرفته است. شوراي عالي انقلاب فرهنگي در آذر 1380ش مقررات و ضوابط استفاده از شبكههاي رايانهاي را تصويب و به ارگانهاي اجرايي ابلاغ كرده است.8
مآخذ:
1- “The Internet”. Encyclopeadia of Library and Information Science. Vol. XXII, PP. 236-238.
2- سپهريراد، محمد. «وضعيت اينترنت در ايران در گفتوگو با دبير شوراي عالي انفورماتيك»، پژوهش و سنجش. س هفتم، ش 21 و 22، بهار و تابستان 1379، ص 82.
3- نقيبزادهمشايخ، ابراهيم. «اتصال ايران به شبكههاي رايانهاي جهاني»، ماهنامة گزارش رايانه. اسفند 1376، ص 59.
4- «اتصال چهار دانشگاه ديگر به شبكه»، اخبار مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات. ش 2، تابستان 1373، ص 8.
5- «مؤسسة گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگي ندارايانه»، اطلاع. ش 6، ارديبهشت 1375ش، ص 10-11.
6- «طرح شبكة ديتا»، پژوهشنامة مركز مخابرات ايران. س اول، ش 4، مهر 1378ش، ص 11؛ افروزينيا، عبدالجليل. «شبكههاي اطلاعرساني ايران و اينترنت و ابزارهاي اصلي آن»، پيام كتابخانه. س نهم، ش 1، بهار 1378ش، ص 84.
7- «طرح شبكه ديتا». همانجا.
8- «مقررات و ضوابط شبكههاي اطلاعرساني رايانهاي»، طرح مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي. 15/8/1380.
تلخیص نرگس نشاط
[1]. Network of Networks
[2]. Infermation super highway
[3]. Europe Research Network (EARN)
[4]. Name Provider (NP)
[5]. Iran Service Provider (ISP)
[6]. Iran Pac
[7]. Gate Way
[8]. Public Data Network
اينترنت، بزرگراه اطلاعاتي جهاني براي برقراري ارتباط ميان شبكههاي رايانهاي،[1] كه گاه به طور اختصار «نت» خوانده ميشود، شبكهاي است كه از قرارداد كنترل انتقال/ قرارداد اينترنت (تي. سي. پي/ آي. پي[2]) استفاده ميكند. اين شبكه فنآوري جديدي است كه با اتصال شبكههاي رايانهاي مستقر در اقصي نقاط جهان رشد يافته است.1
در حال حاضر، مراكز ارائه دهندة خدمات اينترنت در ايران عبارتند از: 1)مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات؛ 2) شركت ندا رايانه؛ 3) مركز ارتباطات ديتا.
مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات. اين مركز نخستين سازماني است كه به همگاني كردن شبكة اينترنت در ايران پرداخت. كار اين مركز در 1372ش آغاز شد2 و ارتباط تعدادي از مراكز دانشگاهي را با شبكة آموزشي و پژوهشي اروپا از طريق دانشگاه وين (اتريش) فراهم ساخت. سرعت خطي كه مركز از مخابرات اجاره كرده بود 9600 بيت در ثانيه (1200 حرف الفبا) بود و هزينة ارتباط دانشگاهها را نيز وزارت فرهنگ و آموزش عالي ميپرداخت. نخستين پست الكترونيكي در تاريخ 18 ژانوية 1992م از ايران ارسال گرديد و اين ارتباط موقت حدود يك سال ادامه يافت. در آخرين روزهاي 1992م، ارتباط دائم ايران با شبكة آموزشي و پژوهشي اروپا [3]برقرار گرديد و پس از به هنگام كردن جريان مسيريابي در كل شبكه كه در ابتداي هر ماه صورت ميگرفت، ايران تحت عنوان IREARN رسماً از پنجم ژانوية 1993م در شبكة آموزشي و پژوهشي اروپا و در اول فورية 1994م، در شبكة اينترنت پذيرفته شد. مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات، سپس در اوت همان سال به عنوان تأمين كنندة نام [4]و خدمات شبكة اينترنت [5] پذيرفته شد و از اول ماه ژوئن 1995م نيز مركز ثبت محلي نشانيهاي اينترنت در ايران شد.2 در 1373ش، 37 دانشگاه و مؤسسة عالي كشور و بيش از 4000 كاربر حقيقي و حقوقي به اين مركز متصل بوده و از خدمات اينترنت استفاده ميكردهاند.3
شركت ندا رايانه (مؤسسة گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگي ندا رايانه). يكي از خدمات اين شركت با نام «ندا- يك»، عرضة پست الكترونيكي اينترنت است كه پس از دريافت نامة الكترونيكي، آن را بدون وقفه به نشاني مورد نظر ارسال ميكند و در صورت دريافت نامهاي از سوي شبكة اينترنت، آن را تا زماني كه گيرنده به "ندا- يك" متصل شود نگاه داشته و پس از اتصال، به رايانة گيرنده منتقل ميسازد. اين مؤسسه در 1375ش، داراي حدود 2000 كاربر حقوقي و حقيقي مشترك در خدمات پست الكترونيك بوده است.4
شركت ارتباطات ديتا. به منظور ايجاد شبكهاي ملي و عمومي ويژة ارتباطات رايانهاي، شركت ارتباطات ديتا وابسته به وزارت پست و تلگراف و تلفن، در 1370ش با همكاري شركت فرانسوي الكاتل اقدام به تأسيس شبكة ديتا با پروتكل x.25 تحت نام «ايران پك» [6]كرد، كه هم اكنون تجهيزات فاز اول آن در سي و پنج شهر كشور نصب شده و مورد بهرهبرداري قرار گرفته است. اين شبكه كل كشور را پوشش ميدهد و از چهار دروازة اصلي با شبكههاي عمومي اطلاعرساني كشورهاي فرانسه، امريكا، و كره به صورت مستقيم و به بقية كشورها به صورت ترانزيت متصل است.5
طرح شبكة ديتا نيز يكي از طرحهاي بخش شبكة مركز مخابرات است كه فعاليت خود را از 1377ش آغاز كرده است و هدف آن مطالعه و بررسي شبكههاي ديتا و فنآوريهاي نوين شبكه و ارائة راه حل براي توسعه و پيشرفت امور ارتباطات دادهاي در كشور است.6
سازمانهاي ديگر. پس از مراكز مورد اشاره، سازمانهاي ديگري همچون صدا و سيما، دادهپردازي، ايزايران، سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي، و شركت خدمات انفورماتيك، استفاده از اينترنت را درون سازمانهاي خود و همچنين براي محققان و اساتيد دانشگاه امكانپذير ساختند. به هر حال، ورود اينترنت به ايران و گسترش آن كاملاً خود جوش بوده است. با تأسيس شوراي عالي اطلاعرساني، تدوين ضوابط فعاليت شركتهاي ارائه كنندة خدمات اينترنت و شرايط استفاده از آن در دستور كار آن شورا قرارگرفته است. آخرين مصوبه در مورد مقررات و ضوابط استفاده از شبكههاي رايانهاي توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي در آذر 1380ش به ارگانهاي اجرايي ابلاغ گرديده است.7
مآخذ:
1. "The Internet". Encyclopedia of Library and Information Science, Vol, 22, pp. 236-265.
2. سپهريراد، محمد. «وضعيت اينترنت در ايران در گفت و گو با دبير شوراي عالي انفورماتيك»، پژوهش و سنجش. س هفتم، 21 و22 (بهار و تابستان1379)، ص80-90.
3. نقيبزاده مشايخ، ابراهيم. «اتصال ايران به شبكههاي رايانهاي جهاني». ماهنامة گزارش رايانه، (اسفند 1376)، ص59.
4. «اتصال چهار دانشگاه ديگر به شبكه»، اخبار مركز تحقيقات فيزيك نظري و رياضيات، 2 (تابستان1373)، ص8.
5. «مؤسسة گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگي ندا رايانه»، اطلاع. 6 (ارديبهشت1375)، ص10-11.
6. «طرح شبكة ديتا». پژوهشنامة مركز مخابرات ايران. س. اول، 4 (مهر1378)، ص11.
7. شوراي عالي انقلاب فرهنگي. «مقررات و ضوابط شبكههاي اطلاعرساني رايانهاي»، 15/8/1380.
نرگس نشاط
[1]. Information super
[2]. TCP/IP
[3]. Europe Research Network (EARN)
[4]. Name Prorider (NP)
[5]. Iran Service Provider (ISP)
[6]. Iran Pac