اینترنت

اینترنت، شبکه شبکه‌ها(Network of Networks) یا بزرگراه اطلاعاتی، (Infermation super highway)که گاه به اختصار «نت» خوانده می‌شود. این شبکه فن‌آوری جدیدی است که با اتصال شبکه‌های رایانه‌ای مستقر در اقصی نقاط جهان رشد یافت و مفهوم تازه «بین شبکه‌ای» یا اینترنت را پدید آورد^[۱]. در حال حاضر، مراکز ارائه دهنده خدمات اینترنت در ایران عبارت‌اند از:

مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات؛
شرکت ندارایانه؛
مرکز ارتباطات دیتا.

مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات

نخستین سازمانی است که در 1372ش کاری را با هدف همگانی کردن شبکه اینترنت در ایران آغاز کرد^[۲] و ارتباط تعدادی از مراکز دانشگاهی را با شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا(Europe Research Network (EARN)) از طریق دانشگاه وین (اتریش) فراهم ساخت. سرعت خطی که مرکز از مخابرات اجاره کرده بود 9600 بیت در ثانیه (1200 حرف الفبا) بود. نخستین پست الکترونیکی در تاریخ 18 ژانویه 1992م / 28 دی 1370ش از ایران ارسال گردید و این ارتباط موقت حدود یک سال ادامه یافت. در آخرین روزهای سال 1992م، ارتباط دائم ایران با شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا برقرار گردید. پس از به هنگام کردن جریان مسیریابی در کل شبکه که در ابتدای هر ماه صورت می‌گرفت، ایران تحت عنوان IREARN رسماً از پنجم ژانویه 1993م / 15 دی 1371ش در شبکه آموزشی و پژوهشی اروپا و در اول فوریه 1994م / 12 بهمن 1372ش، در شبکه اینترنت پذیرفته شد. در اوت همان سال مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات، به عنوان تأمین کننده نام(Name Provider (NP)) و خدمات شبکه اینترنت(Iran Service Provider (ISP)) پذیرفته شد و از اول ماه ژوئن 1995م / 11 خرداد 1374ش نیز مرکز ثبت محلی نشانی‌های اینترنت در ایران شد^[۳]. در 1373ش، 37 دانشگاه و مؤسسه عالی کشور و بیش از 4000 کاربر حقیقی و حقوقی به این مرکز متصل بوده و از خدمات اینترنت استفاده می‌کرده‌اند^[۴].

شرکت ندارایانه

شرکت ندارایانه (مؤسسه گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگی ندارایانه). یکی از خدمات این شرکت با نام «ندا ـ یک»، عرضه پست الکترونیکی اینترنت است که پس از دریافت نامه الکترونیکی، آن را بدون وقفه به نشانی مورد نظر ارسال می‌کند و در صورت دریافت نامه‌ای از سوی شبکه اینترنت، آن را تا زمانی که گیرنده به «ندا ـ یک» متصل شود نگاه داشته و پس از اتصال، به رایانه گیرنده منتقل می‌کند. این مؤسسه در سال 1375ش، دارای حدود 2000 کاربر حقوقی و حقیقی مشترک در خدمات پست الکترونیک بوده است^[۵].

مرکز ارتباطات دیتا

شرکت ارتباطات دیتا، وابسته به وزارت پست و تلگراف و تلفن است که، در سال 1370ش با همکاری شرکت فرانسوی آلکاتل اقدام به تأسیس شبکه دیتا با پروتکل X.25 تحت نام «ایران پک»(Iran Pac) کرد. هم اکنون تجهیزات فاز اول آن در سی و پنج شهر کشور نصب شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته است. این شبکه کل کشور را پوشش و از چهار دروازه اصلی به شبکه‌های عمومی اطلاع‌رسانی(Public Data Network) کشورهای فرانسه، امریکا، و کره به صورت مستقیم و به بقیه کشورها به صورت ترانزیت متصل است^[۶]. طرح شبکه دیتا نیز یکی از طرح‌های بخش شبکه مرکز مخابرات است که فعالیت خود را از سال 1377ش آغاز کرده است و هدف آن مطالعه و بررسی شبکه‌های دیتا و فن‌آوری‌های نوین شبکه و ارائه راه حل برای توسعه و پیشرفت امور ارتباطات داده‌ای در کشور است^[۶].

سازمان‌های دیگری نیز همچون صدا و سیما، داده‌پردازی، ایزایران، سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی، و شرکت خدمات انفورماتیک، استفاده از اینترنت را درون سازمان‌های خود و برای محققان و اساتید دانشگاه‌ها امکان‌پذیر کرده‌اند. امروزه تدوین ضوابط فعالیت شرکت‌های ارائه‌کننده خدمات اینترنت و شرایط استفاده از آن در دستور کار شورای عالی اطلاع‌رسانی قرار گرفته است. شورای عالی انقلاب فرهنگی در آذر 1380ش مقررات و ضوابط استفاده از شبکه‌های رایانه‌ای را تصویب و به ارگان‌های اجرایی ابلاغ کرده است^[۷].

نیز نگاه کنید به

اینترانت

مآخذ

↑ “The Internet”. Encyclopeadia of Library and Information Science. Vol. XXII, PP. 236-238.
↑ سپهری‌راد، محمد. «وضعیت اینترنت در ایران در گفت‌وگو با دبیر شورای عالی انفورماتیک»، پژوهش و سنجش. س هفتم، ش 21 و 22، بهار و تابستان 1379، ص 82.
↑ نقیب‌زاده‌مشایخ، ابراهیم. «اتصال ایران به شبکه‌های رایانه‌ای جهانی»، ماهنامه گزارش رایانه. اسفند 1376، ص 59.
↑ «اتصال چهار دانشگاه دیگر به شبکه»، اخبار مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات. ش 2، تابستان 1373، ص 8.
↑ «مؤسسه گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگی ندارایانه»، اطلاع. ش 6، اردیبهشت 1375ش، ص 10-11.
↑ ^۶٫۰ ^۶٫۱ «طرح شبکه دیتا»، پژوهشنامه مرکز مخابرات ایران. س اول، ش 4، مهر 1378ش، ص 11؛ افروزی‌نیا، عبدالجلیل. «شبکه‌های اطلاع‌رسانی ایران و اینترنت و ابزارهای اصلی آن»، پیام کتابخانه. س نهم، ش 1، بهار 1378ش، ص 84.
↑ «مقررات و ضوابط شبکه‌های اطلاع‌رسانی رایانه‌ای»، طرح مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی. 15/8/1380.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

نرگس نشاط

تلخیص از دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران(داکا)

[1] “The Internet”. Encyclopeadia of Library and Information Science. Vol. XXII, PP. 236-238.

[2] سپهری‌راد، محمد. «وضعیت اینترنت در ایران در گفت‌وگو با دبیر شورای عالی انفورماتیک»، پژوهش و سنجش. س هفتم، ش 21 و 22، بهار و تابستان 1379، ص 82.

[3] نقیب‌زاده‌مشایخ، ابراهیم. «اتصال ایران به شبکه‌های رایانه‌ای جهانی»، ماهنامه گزارش رایانه. اسفند 1376، ص 59.

[4] «اتصال چهار دانشگاه دیگر به شبکه»، اخبار مرکز تحقیقات فیزیک نظری و ریاضیات. ش 2، تابستان 1373، ص 8.

[5] «مؤسسه گسترش اطلاعات و ارتباطات فرهنگی ندارایانه»، اطلاع. ش 6، اردیبهشت 1375ش، ص 10-11.

[:0-6] ۶٫۰ ^۶٫۱ «طرح شبکه دیتا»، پژوهشنامه مرکز مخابرات ایران. س اول، ش 4، مهر 1378ش، ص 11؛ افروزی‌نیا، عبدالجلیل. «شبکه‌های اطلاع‌رسانی ایران و اینترنت و ابزارهای اصلی آن»، پیام کتابخانه. س نهم، ش 1، بهار 1378ش، ص 84.

[7] «مقررات و ضوابط شبکه‌های اطلاع‌رسانی رایانه‌ای»، طرح مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی. 15/8/1380.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]