تلفن
تلفن، دستگاهی است که با آن میتوان به کمک مدار و سیستم مخصوص، اصوات و مکالمات را به مسافت دور انتقال داد و یا دریافت کرد[۱][۲].
تلفنچی مسئول برقرار کردن ارتباطات تلفنی و یا پاسخگویی به تماسهای تلفنی اداره یا سازمانی است و تلفنخانه مرکز یا ادارهای است که افراد برای برقرار کردن مکالمات تلفنی به آنجا مراجعه میکنند و یا بخشی از یک اداره یا سازمان که مسئولیت برقراری تماسهای تلفنی را بر عهده دارد[۳].
در ایران اولین خط تلفن در حدود دوارده سال پس از اختراع تلفن یعنی سال 1308ق./1890م. در تهران راهاندازی شد اما گسترش شبکه تلفن در ایران از 1320ش آغاز گردید[۴]. در 1308ق / 1890م بین دو ایستگاه ماشین دودی و شهرری ارتباط تلفنی برقرار شد. صاحب امتیاز واگن اسبی تهران و راهآهن حضرت عبدالعظیم نخستین بار از تلفن برای ارتباط مراکز واگنها و قطار راهآهن استفاده کردند[۵]. بعد از آن بین کامرانیه (شمیران) و عمارت سلطنتی وزارت جنگ (تهران) و سپس مقر ییلاقی شاه (احتمالاً سلطنت آباد) و عمارت سلطنتی تهران ارتباط دایر شد. در 1321ق /1903م دوستعلی خان معیرالممالک امتیاز دایر کردن تلفن در تهران را از مظفرالدین شاه قاجار گرفت (نخستین امتیاز دو سال قبل برای شهر تبریز داده شده بود). تلفن تهران در آن زمان منحصر به دو رشته سیم بود که یکی به دربار و دیگری به منزل صدراعظم اتصال داشت.
در اول آبان 1305ش. تلفن جدید بر روی 2300 رشته کابل آماده بهرهبرداری شد و در مرداد 1308ش به موجب تصویب نامهای، رسیدگی به امور تلفن که در دست شرکتها بود به وزارت پست و تلگراف واگذار و نام آن وزارتخانه به «وزارت پست و تلگراف و تلفن» تغییر یافت. دو سال بعد سهام شرکتهای تلفن برای دولت خریداری و شرکت سهامی تلفن ایران تأسیس گردید[۶]. از 1315ش تا پایان جنگ جهانی دوم امور مخابراتی در ایران چندان پیشرفتی نداشت و حتی در زمان اشغال ایران به سبب خرابیهایی که قوای بیگانه به وجود آوردند بسیاری از مراکز تلفن و تلگراف از بین رفت[۷].
پس از شهریور 1320ش همزمان با خروج نیروهای متفقین از ایران، خطوط تلفن جدید (کاریر) که توسط آنان در ایران تأسیس شده بود خریداری گردید[۸] و از اوایل 1326ش جهت استفاده از تلفن بیسیم و ارتباط با سایر کشورها، وزارت پست و تلگراف و تلفن مذاکراتی با کشورهای انگلیس و سوئیس آغاز کرد و سرانجام در شهریور 1327ش ارتباط تلفنی بیسیم تهران- لندن و تهران- برن رسماً افتتاح و آغاز به کار نمود؛ و تا اواخر 1331ش ارتباط تلفنی ملی شد و تمامی امور آن به شرکتی به نام شرکت سهامی تلفن ایران محول گردید[۹].
روند توسعه کیفی و کمی مخابرات از مرحله تلفن مغناطیسی تا مرحله خودکار همچنان و به تدریج ادامه یافت تا اینکه در شهریور 1343ش استفاده از شیوه ریز موج (مایکروویو)( Macro wave) در مخابرات ایران آغاز و ارتباط تلفنی برقرار شد[۱۰].
خط فوق دارای سه ایستگاه در تهران و ده حسن و حلقه دره بود و ظرفیت نهایی آن 120 کانال تلفنی بود که از این کانالها علاوه بر برقراری ارتباط تلفنی با داخل و خارج از کشور، جهت پخش برنامههای رادیو و تلویزیون از طریق تأسیسات مرکز فرستنده کمالآباد نیز استفاده میشد. کلیه دستگاههای این خط ساخت کمپانی استاندارد الکتریک لورنس آلمان بود[۱۱].
به دنبال آن، در 1345ش نخستین کارخانه مخابراتی ایران تأسیس شد. راهاندازی و بهرهبرداری از ایستگاه زمینی ماهوارهای شهید قندی همدان و استفاده از اولین کابل ارتباطی بین شهری PCM(PCM = Pulse – code - Modulation) بین تهران و کرج از اقدامات بعدی بود. پس از انقلاب اسلامی، کلیه امور تلفن زیر نظر شرکت مخابرات ایران انجام میگیرد. از 1357ش (سال پیروزی انقلاب اسلامی) تا 1363ش نیز تعداد 351 هزار شماره تلفن شهری در کشور دایر شد و 1363ش روستا به شبکه ارتباطی کشور پیوستند و 101 شهر ارتباط بین شهر یافتند و 4038 تلفن همگانی شهری و بین شهری در نقاط مختلف کشور نصب شد. در 1364ش کارخانه کابلهای مخابراتی شهید قندی یزد تأسیس یافت و در 1368ش به بهرهبرداری رسید. در 1367ش اولین کابل هم محور بین شهری از تهران به اصفهان متصل شد. در 1368ش نخستین مرکز سوئیچینگ دیجیتال(Digital Switching) دانشگاه تهران به بهرهبرداری رسید و در همین سال اولین خط کابل نوری بین شهری تهران و کرج راهاندازی شد. به دنبال این تحولات در 1370ش، بهرهبرداری از سال اولین موجگیر ماهوارهای اینمارست( Inmarsat)آغاز گردید و در 1372ش بهرهبرداری از اولین موجگیرهای ویست(VSAT) توسط شرکت مخابرات ایران صورت گرفت. در 1373ش شبکه تلفن تهران به 1945000 شماره توسعه یافت و شبکه تلفن همراه ایجاد شد. در 1374ش اساسنامه تأسیس شرکت سهامی مخابرات استانها به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید؛ و یک سال بعد شبکه تلفن همراه در 35 شهر گسترش یافت. در سالهای اخیر نیز شرکت مخابرات ایران آخرین دستاوردهای فنآورانه مخابرات جهان همچون دستگاههای کلید زنی رقمی (سوئیچ دیجیتال)، کابل فیبرنوری، تلفن همراه، شبکههای اطلاعرسانی، خدمات ماهوارهای، خدمات ویژه تلفن را راهاندازی و به تولید بیش از80 درصد تجهیزات مورد نیاز شبکه ارتباطی کشور توفیق یافت[۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مشیری، مهشید. فرهنگ زبان فارسی(الفبایی- قیاسی). ج1، ذیل «تلفن».
- ↑ معین، محمد. فرهنگ فارسی. ج1، ذیل «تلفون».
- ↑ انوری، حسن. فرهنگ بزرگ سخن. ج3، ذیل «تلفن».
- ↑ ارتباطات در انقلاب اسلامی: نگاهی به بیست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1357. تهران: وزارت پست و تلفن و تلگراف، روابط عمومی، 1378، ص52-53.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ذیل «تلفن».
- ↑ ارتباطات در انقلاب اسلامی: نگاهی به بیست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن1377-1357. تهران: وزارت پست و تلفن و تلگراف، روابط عمومی، 1378، ص 52-53.
- ↑ اسلامی، نورالدین. تاریخچه وزارت پست و تلگراف و تلفن. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، 1369 (پلیکپی).
- ↑ «تلفون یا تلفن». دایره المعارف فارسی[مصاحب]. ج1، ص664-665.
- ↑ اسلامی، نورالدین. تاریخچه وزارت پست و تلگراف و تلفن. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، 1369(پلیکپی).
- ↑ ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ارتباطات در انقلاب اسلامی: نگاهی به بیست سال تلاش و سازندگی در وزارت پست و تلگراف و تلفن 1377-1357. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، 1378، ص52-53.
- ↑ اسلامی، نورالدین. تاریخچه وزارت پست و تلگراف و تلفن. تهران: وزارت پست و تلگراف و تلفن، 1369(پلیکپی).
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
کوهیار دوالو