عبدالرزاق لاهیجی
لاهيجي، عبدالرزاق، د. 1072ق/ 2- 1661م، متخلص به فياض، فيلسوف و متكلم شيعي عهد صفوي. ملا عبدالرزاق اصلاً اهل لاهيجان بود1 در جواني به قم رفت و ساكن آنجا گرديد.2 وي يكي از دو شاگرد و يكي از دو داماد مشهور ملاصدراي شيرازيست كه به مشرب عرفا گرويد و ظاهراً پس از تبعيد استادش به قرية كهك قم به او پيوست. وي بر خلاف ملا محسن فيضكاشاني، شاگرد و داماد ديگر ملاصدرا، در فقه و اصول و حديث دستي نداشت.3 ملا عبدالرزاق در مدرسة معصومية قم به تدريس اشتغال داشت و شاگرداني بزرگ مانند قاضي سعيد قمي به وسيلة او تربيت يافتند.4
آثار ملا عبدالرزاق به ويژه در زمينة كلام شيعي بسيار ارزشمندند، زيرا روشن، طبقهبندي شده، روان و به دور از پيچيدگيهاي آثار گذشتگان اين فن نگاشته شدهاند. وي هم به عربي و هم به فارسي مينوشت و شعر نيز ميسرود. از آثار مهم او ميتوان به: شوارق الالهام، شرحي (ناتمام) بر كتاب دشوار تجريد الاعتقاد خواجه نصيرطوسي و گوهر مراد، اثري بسيار مهم و ارزشمند به فارسي در فلسفه و كلام، اشاره كرد. هر دوي اين آثار در ايران به چاپ رسيده و شهرت دارند.
مآخذ:
1. نصرآبادي. تذكره. تهران: 1317، 156.
2. بيگدلي، آذر. آتشكده. تهران: 1338، 2/846.
3. افندي. رياض العلماء. قم: 1401ق، 3/114- 115.
4. خوانساري، محمدباقر. روضات الجنات. بيروت: 1411ق/ 1991م، 4/193.
منوچهر پزشک