اَرخالُق
اَرخالُق، يا ارخليق (تركي) نيم تنة پنبهدوزي شدة جلو باز كه مردان زير قبا و زنان روي پيراهن ميپوشيدند.1 نوع مردانة آن آستين كوتاه بود و دو جيب در پهلو، يك جيب روي سينه و دو چاك در دو طرف رانها داشت.2 گاهي سرآستينها و يقة ارخالق را حاشيهدوزي و تزئين ميكردند.2و3 ارخالقهاي زمستاني دو لايه بود كه در تابستان فقط با آستر پوشيده ميشد.1 نوعي از آن را كه از پارچة دستباف راهراه دوخته ميشد «اَلجه» يا «اَليجه» ميگفتند.1و2
اندازة ارخالقها بستگي به قشر استفاده كننده از آن داشت. هرچه طبقة اجتماعي فرد بالاتر بود، ارخالقش نيز بلندتر بود.4 رفته رفته اين تنپوش كوتاه و شبيه جليقه شد.1 ارخالق زنان بدون يقه بود و چينهايي در كمر داشت.2 ارخالق زنان مرفه با مرواريد و ديگر رُيورها تزيين ميشد.1 اين جامه از عهد زنديه مرسوم شد.1
مآخذ:
1- «واژهنامة تاريخي پوشاك ايران»، از سري مقالات دانشنامة ايرانيكا. زير نظر احسان يارشاطر، ترجمة پيمان متين، ص 370.
2- پوشاك ايرانيان. پيمان متين، ص 95.
3- چيتساز، محمدرضا. تاريخ پوشاك ايرانيان از ابتداي اسلام تا حملة مغول. ص 12.
4- حسامالدين شريعتپناهي. اروپائيها و لباس ايرانيان، واژهنامة لباس. ص 332.
اعظم محبوبی