ردا
رِدا، يا رَدا بالاپوشي بلند و جلوباز و شنل مانند که اغلب آن را بر دوش ميانداختند، و یا دور خود میپیچیدند.
پیامبراسلام ردایی بَحرانی(ساخت بحرین) با دو حاشیة خشن و ظاهراً سفید ميپوشيدند.1 رنگ این رداها گاه هم چون ردای عثمان خلیفه سوم زرد رنگ بود.2 برخی از رداها نقشدار و گلدار بود، همچون ردای ابراهیم پسر مالک اشتر.3 مأمون خلیفه عباسی، ردایی ابریشمی ميپوشيد.4 شعرا و نوازندگان معمولاً ردای خود را از پوست گوسفند تهیه میکردند5 و گاه همچون زاهدان ردا و دراعه میپوشیدند،6 كه اغلب ابریشمی سیاه بود و نوعی از آن را مُطْرَف میگفتند.7 صوفیان نوعی ردا میپوشیدند که جلویش کاملاً باز بود و آستین گونههایی بلند و چسبان داشت و اغلب رنگ آبی آسمانی، سبز، و یا کبود داشت.8 ردای بلند طاهرذوالیمینیین نیز ظاهراً از همین نوع و آستیندار بود که در آنها، درهم و دینار میگذاشت.9 زنان نیز ردا يا شنل معمولاً قرمز ميپوشيدند.10 برخی از شاهان قاجار، از جمله احمد شاه و نیز رضا شاه پهلوی، به ویژه در ابتدای حکومت خود، از شنل استفاده ميکردهاند.11 هر چند امروزه پوشيدن ردا يا شنل از مُد افتاده است، اما گاهی زنان بيشتر در مهمانيهاي رسمي نوعی شنل بر دوش مياندازند.
مآخذ:
1. بخاری، محمد بن اسماعیل. الجامع الصحیح (صحیح بخاری). محمد محسن خان، Arabic-English، قاهره: دارالفکر، 1391ق، ج7، ص71- 74، 459- 460.
2. طبری، ابی جعفر محمد بن جریر. تاریخ الرسل و الملوک. قاهره: 1939- 1957م، ج3، ص508- 509.
3. دینوری، احمد بن داود. الاخبار الطوال. طبع عبدالمنعم عامر، جمالالدین الشیال، قاهره: 1960م، ص294.
4. اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعة الاولی، ج4، ص296.
5. همانجا، ج10، ص302.
6. همانجا، ج5، ص194، 202- 203، 245.
7. همانجا، ج6، ص412.
8. Ghirshman,R. Iran.Parthes et Sassanides,Paris,Gallimard,1962,P.329,no
439-440
9. تنوخی، قاضی ابوعلی محسن بن علی. الفرج بعد الشدة. قاهره: دارالطباعة المحمدیه، ترجمه و تألیف فارسی، حسین بن اسعد دهستانی، تصحیح اسماعیل حاکمی، تهران: اطلاعات، 1363- 1364، ج1، ص 166- 167، 226- 227.
10. ضیاءپور، جلیل. پوشاک زنان ایران از کهن ترین زمان تا آغاز شاهنشاهی پهلوی. تهران: وزارت فرهنگ و هنر، بی تا، ص198، ش134، فرسک زنی نوازنده از سُغد.
11. آذری، عباسقلی. تاریخ مصور رضاشاه. 1345، چاپخانه بانک بازرگانی، ص22، 36، 53- 55.
محمدرضا چیت ساز