مسجد کبود

مسجد کبود، این مسجد مطابق کتیبه سردر اصلی آن توسط ابوالمظفر جهانشاه قراقویونلو و به قولی توسط همسر و دختر او در 870 هـ.ق/ ؟ م در تبریز بنا شده است.

از این مسجد با نام‌های جهانشاه مظفریه کبود (به جهت رنگ زمینه نقوش سطوح داخلی رواق آن)، فیروزه اسلام (به واسطه گنبد فیروزه­ای که در قدیم داشت) و گوی مسجد (کبود به گویش محلی) یاد شده است. طبق نظر خانم دیولافوآ، این مسجد به اهل تسنن تعلق داشته­ است. در اثر زلزله سقف‌های اصلی این بنا فرو ریخته و فقط ایوان، سردر، برخی جرزها و طاق‌های اصلی باقی مانده است.

سردر این مجموعه روی زمین بلندی بنا شده و طاقی جناقی بالای آن قرار دارد. دو ستون با طرح مارپیچی چسبیده به بنا در دوسوی سردر با نگاره­‌های زیبای چهارباهو و چهارپیلی دیده می­‌شود. این نگاره­ها از کهن‌ترین نگاره­های ایران هستند. در فاصله کوتاهی از سردر اصلی به نمازگاه با دو تالار بزرگ جدا از هم باز می‌شود. سقف اصلی هر دو تالار تخریب و بازسازی شده­است. محراب اصلی مسجد در تالار دوم قرار دارد. این محراب با کاشی‌های تراشیده کبود و هشت­ ضلعی کوچک زینت یافته ­است. کف بنا سنگ‌فرش بوده و دیواره­‌های آن از کاشی‌­های رنگی به شکل قطعات خرد و ریز تراشیده و به هم پیوسته همچون پارچه شکل یافته­ است. دیوارها از سنگ‌های مرمرین و تزئینات آن از کاشی آجر (معقلی) و کاشی تراش (معرق) ­است. سبک کاشی‌کاری این بنا به دلیل تفاوت و برتری خاص نسبت به سایر تزئینات سبک آذری منحصر به فرد است. کتیبه­‌های متعدد برجسته با خطوط رقاع، کوفی، نسخ، ثلث و نستعلیق آذین­‌بخش این مسجد است که مهم‌ترین آن کتیبه بالای حاشیه عرضی طاقچه­‌ها به عرض 60 سانتی­متر است.

آزیتا رجبی