اتابکان

اتابکان، برگرفته از واژه اتابک به معنی «پدر امیر» که سرپرستی شاهزادگان سلجوقی را بر عهده داشتند و سلسله‌هایی با این عنوان تشکیل دادند.

در زمان سلجوقیان، شاهزادگان ناحیه‌ای را به عنوان تیول یا اقطاع به دست می‌آوردند که برخی غلامان ترک به عنوان سرپرست آنان را در آن ناحیه راهنمایی و مشاوره می‌کردند که اتابک می‌شدند. با ضعف و سقوط سلجوقیان اتابکان حکومت‌هایی در بخش‌هایی از ایران تشکیل دادند. از آن میان: اتابکان آذربایجان (حک622-531) (دایرهالمعارف مصاحب) که توسط ایلدگز تأسیس شد. اتابکان فارس (543-686) (مصاحب) توسط سنقر بن مودود. اتابکان بوری (497-549ق) در دمشق و جنوب شام که مؤسس آن ابن دقاق بود. اتابکان زنگی (521-624) (دایره المعارف مصاحب) در سرزمین‌های جزیره و شام. اتابکان هزار اسپی در لرستان (543-827ق) که در شاخه‌های لر بزرگ و لر کوچک حکومت داشتند[1].

پاورقی

[1]. برای آگاهی بیشتر: زریاب، عباس. «اتابک» و خطیبی، ابوالفضل «اتابکان آذربایجان» و همو «اتابکان لرستان» و آل‌داود، سیدعلی «اتابکان فارس» و همو «اتابکان یزد» در دایره المعارف بزرگ اسلامی. تهران: 1373، بنیاد دایره المعارف بزرگ اسلامی، ج6، ص512-481.

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

کورش صالحی