جلایریان

جلایریان، سلسله‌ای از فرمانروایان بین سلطنت ایلخانان تا تیموریان (حک 740-835ق /1340-1432) و منتسب به ایلک نویان جلایر شاهزاده مغول.

مؤسس سلسله امیرحسن بزرگ از اعقاب مغولان بود که از سوی آنان در آناتولی به حکومت پرداخت. وی با غلبه بر امرای چوپانی، بغداد را مرکز قدرت خود نمود و به مرور بر عراق و شمال غرب ایران حکومت یافت.

شیخ اویس پسر او با آل مظفر در فارس به جنگ پرداخت و به مرور از ایلخانان مستقل شد. پسرش سلطان احمد در جنگ با تیمور شکست خورد و به نزد ممالیک مصر گریخت و با مرگ تیمور (807ق / 1405م) به بغداد بازگشت. یورش‌های تیموریان دولت جلایریان را به زوال انداخت و پس از چندی آذربایجان به دست ترکمانان قراقویونلو افتاد و با سقوط بغداد (815ق / 1412م) تنها جنوب عراق برای امرای کوچک جلایری باقی ماند. با قتل امیرحسین دوم در حلّه (835ق / 1432م) عمر این حکومت به پایان آمد. آنان تمایلات شیعی داشتند. سلمان ساوجی شاعر دربار آنان بود. مسجد جامع مرجانیه بغداد یادگار آنان است.

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

کورش صالحی