جلایریان
جلایریان، سلسله‌ای از فرمانروایان بین سلطنت ایلخانان تا تیموریان (حک 740-835ق /1340-1432) [۱]و منتسب به ایلک نویان جلایر شاهزاده مغول.
مؤسس سلسله امیرحسن بزرگ[۲] از اعقاب مغولان بود که از سوی آنان در آناتولی به حکومت پرداخت. وی با غلبه بر امرای چوپانی، بغداد را مرکز قدرت خود نمود [۳]و به مرور بر عراق و شمال غرب ایران حکومت یافت[۴].
شیخ اویس پسر او با آل مظفر در فارس به جنگ پرداخت و به مرور از ایلخانان مستقل شد. پسرش سلطان احمد در جنگ با تیمور شکست خورد و به نزد ممالیک مصر گریخت و با مرگ تیمور (807ق / 1405م) به بغداد بازگشت[۵]. یورش‌های تیموریان دولت جلایریان را به زوال انداخت و پس از چندی آذربایجان به دست ترکمانان قراقویونلو [۶] افتاد و با سقوط بغداد (815ق / 1412م) [۷] تنها جنوب عراق برای امرای کوچک جلایری باقی ماند. با قتل امیرحسین دوم در حلّه (835ق / 1432م) عمر این حکومت به پایان آمد. آنان تمایلات شیعی داشتند. سلمان ساوجی شاعر دربار آنان بود. مسجد جامع مرجانیه بغداد یادگار آنان است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ نبئی، ابوالفضل. اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران در قرن هشتم. مشهد: دانشگاه فردوسی، 1375، ص 37.
- ↑ بیانی، شیرین. تاریخ آل جلایر. تهران: دانشگاه تهران، 1345، ص 13.
- ↑ شبانکاره‌ای، محمد بن علی. مجمع‌الانساب. تصحیح میرهاشم محدث، تهران: امیرکبیر، 1363، ص 275.
- ↑ مزاوی، میشل. پیدایش دولت صفوی. ترجمه یعقوب آژند، تهران: گستره، 1368، ص 6.
- ↑ باسورث، کلیفورد ادموند. سلسله‌های اسلامی جدید. ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: باز، 1381، ص 511.
- ↑ اقبال، عباس. تاریخ مغول. تهران: امیرکبیر، 1364، ص 461.
- ↑ سمرقندی، عبدالرزاق. مطلع السعدین و مجمع البحرین. ج 2، به اهتمام عبدالحسین نوایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1372، ص 115.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
کورش صالحی