خیابانی، شیخ محمد
علوم سیاسی
خیابانی، شیخ محمد، (1338-1297ق / ؟؟؟ م)، از روحانیون آزادی خواه و رهبر قیام آذربایجان.
در خامنه آذربایجان به دنیا آمد. تحصیلات دینی را تا درجه اجتهاد ادامه داد[۱]. به دنبال فعالیت در انجمن ایالتی آذربایجان، در دوره دوم مجلس شورای ملی نماینده تبریز شد و در این سمت با اولتی ماتوم روس به ایران (1329ق) مخالفت کرد[۲]. پس از سفر به روسیه و بازگشت، با تشکیل فرقه دموکرات و ایجاد روزنامه تجدّد* (ارگان) در 1296ش، فعالیت سیاسی خود را سازمان داد. فعالیتش را خصوصاً پس از آزادی از زندان عثمانیها، در پی ابراز مخالفت با قرارداد 1919م قوت بخشید. قیام او و هوا خواهانش علیه دولت مرکزی با تشکیل «مجلس ملی تبریز» تحت ریاست خود خیابانی و تصرف تبریز در فروردین 1299ش به اوج رسید ولی با نقشه مخبرالسلطنه (والی آذربایجان) و تصرف شهر توسط قزاقان سرکوب شد [۳] و خیابانی هم در 22 شهریور 1299ش / 22 ذیحجه 1338ق بهدست اسماعیل قزاق به قتل رسید و در قبرستان سید حمزه مدفون شد[۴].
نیز نگاه کنید به
- حزب(فرقه)دموکرات
- مجلس شورای ملی
- شیخ محمد خیابانی
- روزنامه تجدد
مآخذ
index.php?title=رده:علوم سیاسی
- ↑ شرح حال و اقدامات شیخ محمد خیابانی به چند نفر از دوستان و آشنایان او. تهران: سحر، چ 2، 1356، ص 23 و 24؛ مجتهدی، مهدی. رجال آذربایجان در عصر مشروطیت. به کوشش غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: زرین، ص 134.
- ↑ مجتهدی، مهدی. همان. ص 134؛ شرح حال... . همان، ص 25 و 26.
- ↑ مجتهدی، مهدی. همان. ص 135-139؛ شرح حال... . همان، ص 26-39.
- ↑ آذری، علی. قیام شیخ محمد خیابانی در تبریز. تهران: صفیعلیشاه، چ 4، 1354، ص 257-495؛ عاقلی، باقر. شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران. ج 1، تهران: گفتار ـ علم، 1380، ص 643.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،