خشت و آینه

خشت‌ و آینه‌ (ابراهیم گلستان، 1344)

از فیلم‌های غیرمتعارف سینمای ایران در نیمه اول دهه 1340، که چه از لحاظ مضمون و چه از لحاظ روند تولید متفاوت از جریان غالب سینمای ایران (موسوم به «فیلمفارسی») بود. گلستان، که استودیوی مجهزی به نام خود در دهه 1330 تأسیس کرده بود و فیلم‌های مستند برای «شرکت‌های عامل نفت ایران» تهیه می‌کرد، خشت و آینه را در روزهایی (دی 1344) به نمایش عمومی درآورد که سینمای ایران در مسیری کاملاً تجاری سیر می‌کرد. گلستان فیلمش را با یک گروه فنی چهار نفری، دوربین بزرگ «میچل»، عدسی آنامورفیک (دیالسکوپ) و صدابرداری سر صحنه ساخت، که تا آن زمان در سینمای ایران سابقه نداشت. در این فیلم زکریا هاشمی و تاجی احمدی ایفای نقش کرده‌اند. این فیلم در دوره خودش با اقبال منتقدان و مردم مواجه نشد، اما در دو دهه اخیر بارها توسط تحلیل‌گران سینمای ایران ستایش شده است.

عباس بهارلو

نک: «خاطرات و خطرات فیلم‌برداران سینمای ایران»، غلام حیدری، دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1376، ص 307 تا 310.