انجیل
انجيل، هر يك از چهار كتاب نخست از مجموعة عهد جديد در كتاب مقدس مسيحيان كه به ترتيب به متّي، مُرقُس، لوقا و يوحنا منسوباند. در زبان عامه اين كلمه به كل مجموعة عهد جديد، يعني كتاب مقدس مسيحيان اطلاق ميشود.
واژه انجيل معرب اِواگلّيون[1] يوناني و اِوانگليوم[2] لاتيني به معني ”مژده“ و ”بشارت“ است1 و مقصود از آن بشارت الهي رستگاري و بخشايش و ظهور سلطنت خداوند است كه از طريق زندگي عيسي بر روي زمين، مرگ و رستاخيز او از بين مردگان، و در نهايت ظهور دوبارهاش در آخرالزمان، و داوري و قدرت بخشايندگي و سلطنت الهياش بر عالم تحقق مييابد. اين ”بشارت“ كه نخست شفاهي بود به تدريج صورت نوشتاري گرفت و در سدههاي نخست ميلادي نوشتههاي متعددي آن را تبيين ميكرد. بعدها بزرگان مسيحي بر آن شدند كه از ميان اين نوشتهها تعدادي را برگزينند و معتبر اعلام كنند.2 فرآيند تعيين انجيلهاي معتبر از اواخر سدة 2 م بر اساس فهرست اوريگن و ديگران از كتابها و انجيلهاي معتبر، به تدريج شكل گرفت و در نهايت چهار انجيل رسمي موجود با تصويب شوراهاي كليسايي در اواخر سدة 4 و اوايل سدة 5 م صورت قطعي و ثابت يافتند.3
انجيل متّي نخستين انجيل است كه تاريخ نگارش آن به اواخر سدة 1 م باز ميگردد. اصل انجيل متي به زبان يوناني است و در سه بخش به معرفي عيسي (ع)، رسالت او، سفرش به اورشليم، دستگيري، مصائب، و سرانجام مرگ او ميپردازد. محققان معاصر دربارة انتساب اين انجيل به متّي حواري ترديد دارند.4
انجيل مُرقُس دومين و كوتاهترين انجيل است و بر خلاف انجيل متّي متشكل از واحدهاي مستقلي است كه هر يك داستان جداگانهاي را دنبال ميكند. محققان در توافق با آباء كليسا، مؤلف اين انجيل را يوحنا مرقس، مترجم پطرس حواري و تاريخ نگارش آنرا در حدود 70 م و به زبان يوناني ميدانند.5
انجيل لوقا سومين انجيل است. نويسندة آن به باور غالب محققان، يوحنا زبدي، حواري عيسي نيست، 6 بلكه لوقا دوست و همراه پولس رسول، نويسندة كتاب اعمال رسولان در عهد جديد7، است كه آن را در اواخر سدة 1 م و به زبان يوناني نوشته است.8 انجيل يوحنا از نظر سبك و محتوي و ويژگيهاي كلامي و مسيحشناسي متفاوت با سه انجيل ديگر است و بيشتر در رساندن پيام از طريق واقعيتهاي تاريخي زندگي عيسي (ع) به خواننده است.
با مطالعة مقايسهاي سه انجيل نخست مشابهتهاي بسيار و تفاوتهاي چندي ميان آنها به چشم ميآيد كه بيانگر نوعي ارتباط ادبي و شباهتهايي در سبك و محتوي و توالي تاريخي وقايع ميان اين سه انجيل و اختلاف آنها با انجيل چهارم است. اين رابطه و هماننديها موجب شده است كه اين سه انجيل را «انجيلهاي هم نظر»9 يا «نظير» بنامند و در توجيه آن نظرهاي گوناگوني، همچون استفادة هر سه مؤلف از منبع شفاهي واحد، استفادة نويسندگان دو انجيل از انجيل ديگر (مرقس) و... را مطرح كنند.10
مآخذ:
1- غياثالدين محمد رامپوري. غياث اللغات. بمبئي: 1349 ق، ص 78؛ معين، محمد. فرهنگ فارسي. تهران: اميركبير، ج 5، ص 183.
2- يوسف دره حداد. الدفاع عن المسيحيه (في انجيل به حسب متّي). بيروت: 1988، ص 29؛
Bruce, F. E. »The Fourfold Gospel«, The New Bide Commentary. ed. F. Davidson, Grand Rapids: 1953, P. 59; Douglas, J. D. The New Bible Dictionary. Grand Rapids: 1970, P. 484.
3- Bruce. ibid. p. 58; Ellicot, Ch. J. Ellicot's Commentary on the Bible. Grand Rapids: 1959, P. XI/XIII; Schonfield, H. J. A History of The Biblical Literature. New York: 1962, P. 73.
4- Metzger, B. M. & Coogan, M. M. The Oxford Companion to the Bible. New York: 1993, P. 502; Scroggie, W. G. A Guide to the Gospels. London: 1965, PP. 131-133; Moule, C. D. F. The Birth of the New Testament. London: 1976, PP. 87-88.
5- Moffat, J. Intod Translation of the Bible. London: P. XXX; Scroggie. Ibid. PP. 133-134; Metzger & Coogan. Ibid. PP. 492-493, 496.
6- Scroggie. Ibid. PP. 136-137; Metzger & Coogan. Ibid. PP. 374-375; Schonfield. Ibid. PP. 202-204; Ellicot. Ibid. P. VI/XXXIV.
7- Luke – Acts.
8- Metzger & Coogan. Ibid. PP. 469 – 471; Scroggie. Ibid. PP. 134-135; Moffat. Ibid. P. XXXI; Moule. Ibid. 92.
9- Synoptic Gospels.
10- Synoptic Problem.
11- Zeitlin, I. M. Jesus and the Judaism of His Time, Cambridge: 1988, PP. 85-87, 92-93, 98; Wills, L. M. The Quest of the Historical Bible. London: 1997, PP. 1-2; Davidson, R. & Leany, A. R. C. Biblical Criticism. Middlesex: 1970, PP. 238-249; Enslin, S. »Luke and Mathew», The Seventy Fifth Aniversary of the Jewish Quarterly Review. Philadelphia: 1967, PP. 178-191; Douglas. Ibid. PP. 484-485; Moffat. Ibid. PP. XXIX-XXX; Bruce. Ibid. P. 59; Scroggie. Ibid. PP. 85-88; Metzger & Coogan. Ibid. P. 704.
[1]. Euaggelion
[2]. Evangelium