اسفزاری

اسفزاری، (د. دهه نخست سده 6 ق) ابوحاتم مظفر بن اسماعیل، طبیعی‌دان و ریاضی‌دان ایرانی.

اهل اَسْفِزار (امروزه از توابع هرات). به گفته قطب الدین شیرازی در نهایه الافکار، اسفزاری در کنار عمرخیام و چند تن دیگر، به فرمان ملکشاه سلجوقی و وزیرش خواجه نظام الملک از 467ق برای رصد اعتدال بهاری (پیدا کردن لحظه تحویل سال شمسی) و اصلاح تقویم رایج ایران به کار مشغول شد که در 485ق با کشته شدن سلطان و وزیر ناتمام ماند. وی دست کم تا 506ق با خیام ارتباط داشت و اندکی پس از این سال درگذشت.

مهم‌ترین اثر وی رساله فارسی آثار علوی ، درباره پدیده‌های جوی و برخی مسائل اقلیم شناسی و زمین شناسی است که پیش از 500ق تألیف شده است.

این رساله چه از جنبه علمی و چه از لحاظ تاریخ زبان فارسی، اهمیتی ویژه دارد. مثلاً وی دست کم 450 سال پیش از الاوس ماگنوس، اسقف اعظم اوپسالا، که کاشف بلورهای منظم برف شناخته می‌شود به این مسئله اشاره کرده است.

نیز نگاه کنید به

• فارسی
• خیام