یحیی بن ابی منصور

یحیی بن ابی منصور، بزیست پسر فیروزان(درگذشت پس از 215ق/830م) از ستاره شناسان بنام ایرانی و زاده طبرستان بود كه پس از اسلام آوردن، این نام عربی را كه كم و بیش ترجمه نام اصلی وی بود برگزید.¹ پدرش فیروزان از منجمان دربار منصور عباسی بود.^2و3 بزیست نخست فضل بن سهل، وزیر ایرانی مأمون را خدمت می‌كرد. اما پس از كشته شدن وی به سرپرستی ستاره شناسان دربار مأمون رسید.⁴ در 213ق / ؟م به فرمان مأمون در مقام رهبری چند ستاره شناس برجسته ایرانی، مأمور شد تا در رصدخانه شماسیه بغداد به رصد خورشید و دیگر ستارگان بپردازد و نتایج این كار را با نتایج بطلمیوس بسنجد. گروه دیگری نیز همزمان در دمشق مشغول همین كار بودند. زیج‌هایی كه بدین ترتیب فراهم آمد، عناوینی چون ممتحن، مأمونی و دمشقی یافت. از این میان پنج جدول نام یحیی بن ابی منصور را بر خود دارد.^5و6و7

مآخذ:

ابن اسفندیار، محمد. تاریخ طبرستان. به كوشش عباس اقبال، تهران: 1320، ص 137.
ابن خلكان، احمد بن محمد. وفیات الاعیان. به كوشش احسان عباس، بیروت: 1971م، ج 6، ص 79.
خطیب بغدادی، احمد بن علی. تاریخ بغداد. قاهره: 1349ق، ج 4، ص 318.
قاضی صاعد اندلسی. طبقات الامم. به كوشش لوییس شیخو، بیروت: 1912م، ص 50-51.
بیرونی، ابوریحان. تحدید نهایات الاماكن لتصحیح مسافات المساكن. به كوشش محمد تاویت طنجی، آنكارا: 1962م، ص 163-163.
كندی، ادوارت استوارت، مقدمه بر چاپ تصویری الزیج الممتحن المأمونی یحیی بن ابی منصور، فرانكفورت: 1986م.
Suter, H., Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke, Leipzig, 1900, p 8;

یونس کرامتی