قصر شیرین
قصر شيرين، شهري مرزي در غرب استان كرمانشاه با مختصات جغرافيايي "45 '34 ْ45 طول شرقي و "00 '31 ْ34 عرض شمالي، با 360 متر ارتفاع از سطح دريا، با آب و هوايي گرم و نيمه مرطوب،1 مركز شهرستاني است به همين نام كه بر پاية آخرين تغييرات تقسيمات كشوري (در 1384ش)، داراي 2 شهر، 2 بخش و 4 دهستان است.2 شهرستان قصر شيرين از غرب، شمال و جنوب با عراق و از شرق با شهرستانهاي سرپل ذهاب و گيلان غرب (در استان كرمانشاه) و شهرستانهاي ايلام و ايوان (در استان ايلام) همسايه است.3
فاصلة اين شهر تا تهران (از مسير كرمانشاه) حدود 670 كم و تا مركز استان حدود 160 كم است.4 رودخانة الوند از ميان اين شهر گذر ميكند و مانند چند رودخانة ديگر همگي به سوي عراق جريان دارند و در مجموع شرايط مساعدي را براي كشاورزي فراهم ساختهاند. قصر شيرين به دليل موقعيت مرزي خود داراي اهميت ارتباطي و سوقالجيشي (استراتژيك) است. در جنگ عراق عليه ايران به شدت آسيب ديد و تقريباً خالي از سكنه شد.5
قصر شيرين را خسروپرويز ساساني براي همسر خود بنا كرد؛6 امّا پس از حملة عربها و فروپاشي ساسانيان، رو به ويراني نهاد. حمدالله مستوفي از خرابههاي قصر شيرين به تفصيل ياد كرده است.7
جمعيت شهر قصر شيرين در نخستين سرشماري پس از جنگ (1375ش)، تعداد 12726 تن بود8 و طبق برآوردها در 1384ش به 15573 تن رسيده است.9
مآخذ:
1- جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 3، دايرةالمعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 927.
2- دفتر تقسيمات كشوري. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.
3- اطلس گيتاشناسي استانهاي كشور. تهران: گيتاشناسي، 1383.
4- سازمان حمل و نقل و پايانههاي كشور (وزارت راه و ترابري). اطلس جادههاي ايران (ويرايش دوم). تهران: همشهري، 1380، ص 27، 28، 133 و 134.
5- نورالهي، طه. توزيع و طبقهبندي جمعيت شهرهاي ايران در سرشماريهاي 75-1335. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 167.
6- دياكونف، ا. م. تاريخ ايران باستان. ترجمة روحي ارباب. تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1380، ص 369.
7- مستوفي، حمدالله. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 43.
8- نورالهي. همان. ص 188.
9- مركز آمار ايران. بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور بر اساس محدودة سال 1380. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 180.
غلامحسین تکمیل همایون