علی بن عباس اهوازی
علی بن عباس اهوازی (د حدود 384ق / 994م)، ابوالحسن، پزشک نامدار ایرانی. در اهواز یا ارجان (بهبهان فعلی) زاده شد. خاندانش پیرو آیین زردشتی بودند و بدین سبب به مجوسی شهرت داشت[۱][۲]. در شیراز نزد ابوماهر موسی بن سیار، پزشک نامدار ایرانی، دانش آموخت و سپس آثار پزشکان یونانی را نزد خود خواند و به زودی در این دانش چنان شهرت و مهارتی یافت که پزشک دربار فناخسرو عضد الدوله دیلمی شد[۳].
مهمترین اثر اهوازی، دانشنامه پزشکی کامل الصناعه الطبیه مشهور به کتاب الملکی است. این کتاب در دو بخش نظری و عملی و هر بخش در 10 مقاله تنظیم شده است. اهوازی در آغاز این اثر، آثار مهم پزشکان برجسته پیشین ، از یونانیان گرفته تا رازی* را نام میبرد و از دیدگاهی علمی و منصفانه آنها را به نقد میکشد[۴]. آنچه اهوازی در بخش پزشکی عملی این کتاب (پزشکی بالینی و جراحی) آورده دقت و مهارت و تجربهاش در مداوای انواع بیماریها و جراحیها را آشکار میسازد[۵]. پژوهشگران غربی به برخی دیدگاههای جالب و نوآوریها و کشفهای وی اشاره کردهاند[۶][۷][۸].
شهرت عالمگیر این کتاب موجب شد که کنستانتین آفریکانوس (Constantin Africanus )(د 1087م) سارق علمی و ادبی مشهور آثار پزشکی دوره اسلامی، این کتاب را به لاتینی ترجمه کند و خود را مؤلف آن معرفی کند. اما تنها نیم قرن بعد و در نیمه نخست سده 12م، استفانوس انطاکی(Stephanus Antiochenus)، مترجم پیزایی آثار پزشکی و فلسفی از عربی به لاتین، متوجه این سرقت علمی و البته نواقص بسیار ترجمه کنستانتین شد و به ناچار کتاب را یک بار دیگر به لاتینی ترجمه کرد. البته بیشتر پژوهشگران اروپایی، که همواره کنستانتین را یکی از مفاخر علمی اروپا در دوران تاریک سدههای میانه میدانند، به جای اشاره به سرقت آثار علمی توسط کنستانتین، کوشیدهاند انگیزه استفانوس در افشای این سرقت علمی را، رقابت شخصی قلمداد کنند! دونالد کمپل از معدود پژوهشگران اروپایی است که به صراحت از کنستانتین به عنوان یک متقلب نام برده است[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ قفطی. تاریخ الحکماء. اختصار زوزنی، به کوشش یولیوس لیپرت، لایپزیک، 1902م، ص 232.
- ↑ Mieli, A., La Science arabe. Leiden, 1966.
- ↑ ابن ابی اصیبعه. عیون الأنباء. بیروت: 1377ق/1957م، ، ج2 ، ص230.
- ↑ اهوازی. کامل الصناعه الطبیه. قاهره: 1294ق، ج 1، ص 2-48.
- ↑ سجادی، صادق. «اهوازی»، دائره المعارف بزرگ اسلامی. ج 10، ص 485.
- ↑ Leclerc, L., Histoire de la médecine Arabe, Paris, 1876, vol I, p 382
- ↑ Browne, E. G., Arabian Medicine. Cambridge, 1921, pp 55-56, 123-124.
- ↑ Elgood, C. L., A Medical History of Persia. Cambridge, 1951, pp 99-100
- ↑ کرامتی. «اصطفن انطاکی»، دائره المعارف بزرگ اسلامی. ج 9، ص 153-155.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
یونس كرامتی