سبلان
سبلان، رشته کوهی تقریباً در میانه دو قسمت شمالی و جنوبی استان اردبیل و در مرز مشترک با استان آذربایجان شرقی. این کوهستان از جمله کوههای مرتفع و عظیم ایران است که در فرآیندی آتشفشانی به وجود آمده است.1
بلندترین قله سبلان با نام «سلطان ساولان» به ارتفاع 4811 متر در استان اردبیل و در میان مثلت شهرهای «اردبیل»، «مشکین شهر» و «نیر» واقع شده و بخش غربی کوهستان در شهرهای هریس و سراب (در استان آذربایجان شرقی) قرار گرفته است.2 کوهستان سبلان از کوه گمشآباد در بین راه تبریز- اهر شروع و به طول 115 کم تا غرب شهر اردبیل از مغرب به مشرق کشیده شده است.
سبلان در حال حاضر آتشفشانی خاموش و به شکل مخروطی و اکثراً پوشیده از برف و یخ به نظر میآید. چشمههای آب گرم و سرد معدنی بسیاری دارد3 و منابع آبی آن منشأ رودهای مختلفی از جمله قرهسو، اهرچای، تَلْخه رود و... در دو حوضه آبریز خزر و دریاچه اورمیه هستند.4
در منابع جغرافیایی، از جمله نزههالقلوب و حدودالعالم باستان از این کوه به همان نام سبلان یاد شده است.5
مآخذ:
1. سازمان نقشهبرداری کشور. اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران). چ1، تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص2.
2. سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. جغرافیای استان اردبیل. چ4، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1382، ص 6-9.
3. جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 1، کوهها و کوهنامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 299.
4. جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 2، رودها و رودنامه ایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 25 و 38.
5. حدودالعالم من المشرق الی المغرب. به کوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 32.
6. مستوفی، حمدالله. نزههالقلوب. به کوشش محمّد دبیرسیاقی، چ1، قزوین: حدیث امروز، 1381، ص 81، 83، جمـ .
کبری حکیمیان