بیرانوند
بيرانوند، يا بِيْرانْوَن (بِيرِنْوَن) از ايلات لر لك زبان استان لرستان.
بيرانوندها خود را از نسل شخصي به نام هيجالي (هجالي) ميدانند كه از حجاز به لرستان مهاجرت كرده بود.
بيرانوندها اكثراً يكجانشيناند و در منطقة پشتكوه لرستان (استان ايلام) و دامنة كبيركوه و حسينه (منطقة گرمسيري بهاروند) و مناطق اطراف خرمآباد و بروجرد پراكندهاند. دستة كوچكي از بيرانوندها هنوز كوچنده هستند. و در نواحي مختلف استانهاي ايلام و لرستان ييلاق و قشلاق ميكنند.(1)
بيرانوند به دو شاخة آلاهينان (آلانيان) و دشائيان (دشينو) تقسيم ميشود. خوانين بيرانوندها از شاخة آلاهينان هستند.
شمار جمعيت اين ايل را بين 3000 تا 12000 تخمين زدهاند، كه شمار كوچندة آنها در 1377ش، 63 خانوار و 513 نفر بوده است.(2)
گفته ميشود كه بيرانوندها، پيش از حكومت افشاريان در منطقة دلفان زندگي ميكردند و در زمان نادرشاه در سيلاخور لرستان مستقر شدند. در زمان كريمخان زند به شيراز كوچانده شدند و پس از تضعيف حكومت زند دوباره به لرستان بازگشتند. منابع تاريخي پس از دورة قاجار، به سركوب بيرانوندها و تبعيدشان به خراسان اشاراتي دارند.
مآخذ:
1- سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، جمعيت عشايري دهستانها. تهران: 1378، ص 37، 39، 148، 149، 152.
2- سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 29.
تلخيص از مقالة بيرانون دانشنامة جهان اسلام
معصومه ابراهیمی