قصر شیرین
قصر شیرین، شهری مرزی در غرب استان کرمانشاه با مختصات جغرافیایی "45 '34 ْ45 طول شرقی و "00 '31 ْ34 عرض شمالی، با 360 متر ارتفاع از سطح دریا، با آب و هوایی گرم و نیمه مرطوب،1 مرکز شهرستانی است به همین نام که بر پایه آخرین تغییرات تقسیمات کشوری (در 1384ش)، دارای 2 شهر، 2 بخش و 4 دهستان است.2 شهرستان قصر شیرین از غرب، شمال و جنوب با عراق و از شرق با شهرستانهای سرپل ذهاب و گیلان غرب (در استان کرمانشاه) و شهرستانهای ایلام و ایوان (در استان ایلام) همسایه است.3
فاصله این شهر تا تهران (از مسیر کرمانشاه) حدود 670 کم و تا مرکز استان حدود 160 کم است.4 رودخانه الوند از میان این شهر گذر میکند و مانند چند رودخانه دیگر همگی به سوی عراق جریان دارند و در مجموع شرایط مساعدی را برای کشاورزی فراهم ساختهاند. قصر شیرین به دلیل موقعیت مرزی خود دارای اهمیت ارتباطی و سوقالجیشی (استراتژیک) است. در جنگ عراق علیه ایران به شدت آسیب دید و تقریباً خالی از سکنه شد.5
قصر شیرین را خسروپرویز ساسانی برای همسر خود بنا کرد؛6 امّا پس از حمله عربها و فروپاشی ساسانیان، رو به ویرانی نهاد. حمدالله مستوفی از خرابههای قصر شیرین به تفصیل یاد کرده است.7
جمعیت شهر قصر شیرین در نخستین سرشماری پس از جنگ (1375ش)، تعداد 12726 تن بود8 و طبق برآوردها در 1384ش به 15573 تن رسیده است.9
مآخذ:
1- جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 927.
2- دفتر تقسیمات کشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.
3- اطلس گیتاشناسی استانهای کشور. تهران: گیتاشناسی، 1383.
4- سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 27، 28، 133 و 134.
5- نورالهی، طه. توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 167.
6- دیاکونف، ا. م. تاریخ ایران باستان. ترجمه روحی ارباب. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1380، ص 369.
7- مستوفی، حمدالله. نزههالقلوب. به کوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 43.
8- نورالهی. همان. ص 188.
9- مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 180.
غلامحسین تکمیل همایون