دانش

دانش، نخستین نشریه علمی دانشگاهی و سومین نشریه علمی در تاریخ مطبوعات ایران که در دارالفنون تهران نشر یافت. این نشریه بهائی نداشت و به صورت مجانی میان استادان و شاگردان دارالفنون توزیع می‌شد و شماره‌هایی از آن در ولایات و ایالات مجاناً توزیع می‌شد. از این نشریه مجموعاً 14 شماره در طول شش ماه نشر یافت که نخستین شماره آن در 23 رجب 1299ق / ؟ و آخرین شماره آن 16 صفر 1300ق / ؟ بود. دانش یکی از نفیس‌ترین نشریات علمی بود چه از نظر محتوای مطالب و چه از نظر کیفیت چاپ.

این نشریه زیر نظر علی‌ قلی‌خان مخبرالدوله و دستیاری محمدکاظم بن احمد معلم شیمی دارالفنون نشر می‌یافت. مسئولیت چاپ نشریه با میرزا عباس نامی بود که هم نقاش بود و هم به فن باسمه (چاپ) آشنا بود و اداره چاپخانه دارالفنون با وی بود.

هدف از انتشار دانش درج اخبار مربوط به دارالفنون (شاگردان، معلمان ایرانی و فرنگی، فارغ‌ التحصیلان و...)، اخبار مربوط به وزارت علوم و چاپ مقالات علمی بود. از شماره دوم نشریه، رساله مفتاح‌ العلوم ترجمه جعفرقلی خان «رئیس مدرسه مبارکه دارالفنون» به صورت پاورقی در هر شماره چاپ می‌شد و عبارت «بقیه در نمره آتیه» خبر از ناتمام ماندن رساله مذکور می‌دهد و گویا قرار بوده که دانش به حیات نشر خود ادامه دهد اما به دلایل نامعلومی انتشار آن با شماره 14 پایان پذیرفت.

مأخذ:

1.    صدرهاشمی، محمدصدر. دوره نشریه دانش. تاریخ جرائد و مجلات ایران. اصفهان: 1364، ج2/265-266.

جمشید کیانفر