الجمال

«الجمال»، این نشریه به صاحب امتیازی میرزا محمدحسین اصفهانی در قطع وزیری بزرگ از 26 محرم 1325ق تا 26 ربیع‌الاول 1326ق/ 21 اسفند 1285ش تا 20 اردیبهشت 1286ش به چاپ سربی در مطبعة شرقی می‌رسید و هر شماره 4 صفحه داشت.

در نشریة الجمال هر هفته خطابه‌ها و سخنرانی‌های سیدجمال‌الدین واعظ اصفهانی ـ واعظ شهید جنبش مشروطیت به چاپ رسید. (روزنامة الجمال، سال اول، شمارة 1، 26 محرم 1325ق؛ و نیز رك: صدرهاشمی، ج1، ص248؛ و نیز: پروین، ج2، ص515؛ بامداد، ج1، ص255، 257).

سیدجمال‌الدین خود بر مطالب روزنامه نظارت داشت، اما صاحب امتیازی آن را میرزامحمدحسین اصفهانی ـ یكی از مریدانش كه بعدها در 1328ق روزنامة «جمالیه» را در همدان منتشر ساخت ـ به عهده داشت. از كسان دیگر كه بر مطالب روزنامه نظر می‌افكندند مجدالاسلام كرمانی ـ مدیر و صاحب امتیاز «ندای وطن» بود كه این روزنامه را در همان محل ادارة ندای وطن در خیابان ناصریه انتشار می‌داد (پروین، ج2، ص515، 767). او در نخستین مقالة افتتاحیة «الجمال» نوشت كه گروهی از خوانندگان «ندای وطن» از او خواستند كه خطابه‌های سیدجمال‌الدین را در روزنامه منتشر كند؛ این فرمایش را اطاعت كردیم و چون دو ورق روزنامه گنجایش نداشت، مجبور شدیم كه آن مواعظ را در یك ورق علیحده طبع نمائیم و چون لازم بود كه یكی از دانایان و وطن‌پرستان متصدی این امر گردد، لذا امتیاز طبع این ورقه را برای یكی از دوستان صدیق خود صادر نمود. (روزنامة الجمال، سال اول، شمارة 1، 26 محرم 1325ق؛ و نیز رك: صدرهاشمی، ج1، ص49- 248؛ و نیز پروین، ج2، ص515).

الجمال در شماره‌های اولیه خطابه‌های سیدجمال‌الدین را كاملاً چاپ می‌كرد و اگر در شماره‌ای مطالب پایان نمی‌یافت، به شمارة بعد موكول می‌شد. اما پس از چندی خطابه‌های سید در صفحات اول و دوم و بقیة صفحات به نامه، شكایات و مقالات دیگر اختصاص یافت. از این روزنامه مجموعاً 35 شماره منتشر شد. ( روزنامة الجمال، سال اول، شماره‌های مختلف؛ و نیز رك: صدرهاشمی، ج1، ص50- 249؛ و نیز: پروین، ج2، ص515).

باید یادآور شد كه این روزنامه شعار «آزادی، برادری و برابری» سرلوحة خود قرار داده بود. همچنین طبق نظر پروین، الجمال از روزنامه‌های پرتیراژ بود كه تجدید چاپ می‌شد. (پروین، ج2، ص602، 762).

قیمت آبونمان سالیانة روزنامه در تهران 8 قران؛ در سایر بلاد ایران 10 قران؛ و قیمت تك نسخه‌ای آن صد دینار بوده است.

منابع:

روزنامة الجمال. سال اول، شماره‌های 35-1، از 26 محرم 1325ق تا 26 ربیع‌الاول 1326.

تاریخ جرائد و مجلات ایران. صدرهاشمی، ج1، انتشارات كمال، اصفهان: 1363.

تاریخ روزنامه‌نگاری ایرانیان و دیگر پارسی‌نویسان. جلد دوم (بحران آزادی)، پروین، ناصرالدین، مركز نشر دانشگاهی، تهران: 1379.

بامداد، مهدی. شرح حال رجال ایران. انتشارات زوار، تهران: 1378، ج1، ص225- 257.

سعاد پیرا