ریاض الشعرا
ریاض الشعرا، تذکرهای عمومی به فارسی در زندگینامه 2594 تن از شاعران فارسیگوی نوشته علی قلی خان واله داغستانی (د 1170ق / 1757م) شاعر و تذکرهنویس ایرانی که در 1161ق / 1748م تألیف و تدوین شده است[۱]. در این تذکره احوال شاعران بر اساس حرف اول نام یا تخلص آنها آمده است و از ابوالحسن خرقانی آغاز و به یحیی خان یکتا ختم میشود. در این ترتیب حرف دوم و سوم نام رعایت نشده است[۲]. کتاب یک مقدمه، 28 روضه و یک خاتمه در ذکر احوال مؤلف را دربر دارد. انگیزه واله در نگارش ریاضالشعرا نوعی نقد و تتبّع ادبی بوده و کوشیده است تا این انگیزه را با عملی کردن مقاصدی چون: شرح و گزارش از فنون مختلف شعر، عرضه گزیدهای از اشعار خوب شاعران متقدم و متأخر، بیان وقایع تاریخی آن عصر که با مسایل شعر و شاعری ارتباط دارد. و نیز بیان مرتبه و درجه شعر و شاعران، تحقّق بخشد[۳]. مؤلف در مقدمه کتاب از 70 دیوان شعر و تذکرهشاعران متقدم و متأخر و چند جلد کتابهای تاریخی و کتابهایی مانند نفحاتالانس و مجالس (العشاق یا مجالس النفائس) و جز آنها به عنوان مآخذ خود نام میبرد[۴]. روش نگارش آن جز در مقدمه، ساده و عاری از تکلّف است[۵]. به عقیده برخی از منتقدان، تاکنون هیچ تذکرهای همانند ریاضالشعرا تألیف نشده است. نسخه کاملی از آن در کتابخانه ملی ایران نگهداری میشود[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ دانشنامه شبه قاره. به كوشش حسن انوشه، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1380، ج 2، ص 1309.
- ↑ گلچین معانی، احمد. تاریخ تذكرههای فارسی. تهران: سنایی، 1363، ج 1، ص 650.
- ↑ فتوحی، محمود. «نگاهی به تذکره ریاض الشعرا واله داغستانی»، تهران: مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت معلّم. دوره جدید، س 2، ش 4 و 5 (بهار و تابستان 1373)، ص 153ـ 154.
- ↑ نقوی، علیرضا. تذکره نویسی فارسی در هندو پاکستان. تهران: علمی، 1343، ص 304.
- ↑ گلچین معانی، احمد. تاریخ تذکرههای فارسی. تهران: سنایی، 1363، ج 1، ث 650.
- ↑ رادفر، ابوالقاسم. «واله داغستانی و تذکره ریاض الشعرا»، ایران شناخت. ش 5 (تابستان 1376)، ص 67 و 96.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر