فلکی شروانی
فلکی شروانی (د 577 یا 587ق / 1181 یا 1191م)، شاعر.
نجمالدین ابوالنظام محمد فلکی شروانی در شماخی (امروزه در کشور آذربایجان) مقرّ شروانشاهان به دنیا آمد[۱]. چون با دانش نجوم آشنایی و در این فن تبحّر داشت، تخلص فلکی را برگزید[۲]. نزد ابوالعلای گنجوی به تحصیل ادب پرداخت. پس از آنکه ابوالعلا دخترش را به خاقانی داد، از او رنجید[۳]. به دربار شروانشاهان، به ویژه خاقان اکبر منوچهر بن فریدون و پسرش اخستان بن منوچهر وابسته بود و آنان را مدح میگفت[۴]. چندی در زندان شروانشاه به سر برد و اشعاری که در زندان سرود از لطیف ترین اشعار اوست[۵]. چنان که آثارش گواهی میدهد، با دانش ریاضی به خوبی آشنا بود و در زبان عربی و ادبیات عرب نیز مهارت داشت. شعر و خطّ زیبای خود را مایه روح دانسته و بدان افتخار میکرد[۶]. دیوانش 7000 بیت داشته، اما بیش از 2000 بیت از آن که شامل قصاید، غزلیات و مسمّطات است، در دست نیست[۱]. دیوان کوچک فلکی قدرت او را در ابداع معانی و کاربرد الفاظ زیبا نشان میدهد[۷]. اشعارش تا حدّی روان و از تکلّفات ادبی دور و به شیوه مسعود سعد نزدیک است[۸]. دیوان او نخستین بار در 1929م در لندن و در 1345ش در ایران به چاپ رسید[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 4، 1347، ج 2، ص 774.
- ↑ فقیه، جمال الدین. آتورپاتکان یا آذربایجان و نهضت ادبی. تهران: علمی، بی تا، ص 249.
- ↑ آذربیگدلی، لطفعلی بیگ. آتشکده آذر. به کوشش حسن سادات ناصری، تهران: امیرکبیر، 1336، ج 1، ب 1، ص 200 و 201.
- ↑ فروزانفر، بدیع الزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، چ 2، 1350، ص 604.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 383.
- ↑ طاهری شهاب، محمد. مقدمه بر دیوان فلکی شروانی. تهران: ابن سینا، چ 1، 1345، ص 7 (مقدمه).
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. از گذشته ادبی ایران. تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، چ 1، 1375، ص 314.
- ↑ فروزانفر، بدیع الزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، چ 2، 1350، ص 602.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. 1381، ج 2، ص 1932.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر