خاقانی شروانی
خاقانی شروانی، افضلالدین بدیل (520-595ق / 1126-1199م) شاعر، قصیدهپرداز عارف.
او در شروان به دنیا آمد. پدرش پیشه تجارت داشت و مادرش از نسطوریان تازه مسلمان بود. نزد عمویش، كافیالدین عمر بن عثمان كه مردی طبیب و فیلسوف بود، پرورش یافت،[۱] و پس از مرگ وی زیر نظر ابوالعلا گنجوی قرار گرفت. ابوالعلا او را به خاقان اخستان منوچهر شروانشاه (ز 555ق / 1160م)، معرفی كرد و سپس دختر خود را بدو داد[۲]. در آغاز «حقایقی» تخلص میكرد و پس از پیوستن به خاقان، تخلص «خاقانی» را برگزید. در شعر از شیوه سنایی پیروی میكرد و بخشی از قصایدش را به تقلید از وی سرود[۳]. مسافرتها، گرفتاری در زندان شروانشاه و مرگ همسر و فرزندش را میتوان از وقایع مهم زندگی او شمرد[۴]. در تبریز درگذشت و در مقبره الشعرا مدفون شد[۵].
اشعارش با وجود لحن قوی و خوش آهنگی مشحون از تصنعات و تكلفات بسیار و نیز كنایات و استعارههای غریب است[۶]. به جز دیوان اشعار، مثنوی تحفه العراقین و منشآت در نثر از آثار او هستند[۷]. قصیده ایوان مداین او در ادب فارسی به سبب مضمون و بیان آن شهرت دارد[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ بیانی، مهدی. كارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340، ص 206.
- ↑ خالقی راد، حسین. قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی. به كوشش حسین الهی قمشهای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375، ص 316.
- ↑ فروزانفر، بدیع الزمان. سخن و سخنوران. تهران: خوارزمی، 1380، ص 612 و 617.
- ↑ سجادی، ضیاءالدین. مقدمه بر دیوان خاقانی شروانی. تهران: زوار، بی تا، ص 16 (مقدمه).
- ↑ بیانی، مهدی. كارنامه بزرگان ایران. تهران: اداره كل انتشارات و رادیو، 1340. ص 207.
- ↑ زرین كوب، عبدالحسین. دیدار با كعبه جان. تهران: سخن، 1378، ص 26.
- ↑ خالقیراد، حسین. قطعه و قطعه سرایی در شعر فارسی. به كوشش حسین الهی قمشهای، تهران: شركت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375. ص 316 و 317.
- ↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن. تهران: علمی، 1369، ص 166.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر