آیت الله میرزای شیرازی
ميرزاي شيرازي، محمدحسن، (آيتالله) (1230-1312ق / 1815-1894م). معروف به ميرزا بزرگ شيرازي، از علماي برجسته و مراجع تقليد شيعه كه فتواي تحريم تنباكو را صادر كرد.
در شيراز به دنيا آمد. وي يكي از چند وارث جايگاه حاج شيخ مرتضي انصاري، مرجع بزرگ شيعيان بود و پس از مرگ انصاري در 1281ق / 1864م به جاي او در نجف به تدريس پرداخت. حدود 1291ق / 1874م، به سامرا رفت و حوزة درس خود را تأسيس كرد كه اعتبار فراوان يافت.1
او در 1309ق / 1891م براي حمايت از بازاريان شيراز، تهران و چند شهر ديگر كه در اعتراض به واگذاري امتياز تجارت تنباكو به ماژور تالبوت[1] انگليسي توسط ناصرالدين شاه اعتصاب كرده بودند، در واقعة رژي* فتواي تحريم توتون و تنباكو را صادر كرد. پشتيباني عمومي از اين فتوا دولت را واداشت امتياز را لغو كند. 2 شيرازي پس از اين پيروزي به مقامي يگانه در روحانيت دست يافت.3 او در شهر سامرا درگذشت و در نجف اشرف به خاك سپرده شد.4
مآخذ:
1- دولتآبادي، يحيي. حيات يحيي. تهران: عطار و فردوسي، 1362، ص 25-27.
2- ناظمالاسلام كرماني. تاريخ بيداري ايرانيان. تهران: اميركبير، 1381، ص 12-13.
3- دولتآبادي. همان. ص 130.
4- ناظمالاسلام كرماني. همان. ص 47؛ دايرةالمعارف تشيع. ذيل «شيرازي»، ص .
[1]. M. Talbot
امید پارسانژاد