آب دوات كُن
این مفهوم به یکی از ابزارهای کاتبان اطلاق میشده و آن کَفچه یا قاشق مانندی کوچک و ظریف بوده که دُمی باریک و کشیده داشته و با آن آب در دوات میکرده و صوف و لیقه دوات را هم میزدهاند. به همین اعتبار، آن را در فارسی دوات آشور، دوات شور، یا دَویت شور نیز مینامیدهاند که معادل عربی آن مِحراک و مِلواق بوده است[۱][۲][۳].
درازیِ آب دواتکن به اندازهای بوده است که در قلمدان جای میگرفته و عموماً آن را از آبنوس، صدف، فلز، و گاه از چوب میساختهاند. قَلقَشندی بر آبنوسی بودن "مِلواق" تأکید دارد [۴]، زیرا این نوع آب دوات کُن، تأثیری بر رنگ مرکّب و سیاهی نمیگذاشته است؛ با این همه، نوع چوبین و فلزی آن نیز رواج داشته است[۵][۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ قلقشندی، احمدبن علی. صبحالاعشی. قاهره: دارالکتبالسلطانیه، 1963م. 1383ق. 1341، ج 2، ص 478.
- ↑ شاد، محمد پادشاهبن غلام محییالدین. فرهنگ جامع فارسی [آنندراج]. ذیل "محراک".
- ↑ مایل هروی، غلامرضا. لغات و اصطلاحات فن کتابسازی همراه با اصطلاحات جلدسازی، تذهیب و نقاشی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1353، ص46.
- ↑ قلقشندی، احمدبن علی. صبحالاعشی. قاهره: دارالکتبالسلطانیه، 1963م. = 1383ق. = 1341، ج 2، ص 478.
- ↑ مایل هروی، غلامرضا. لغات و اصطلاحات فن کتابسازی همراه با اصطلاحات جلدسازی، تذهیب و نقاشی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1353، ص46.
- ↑ برهان، محمدحسین بن خلف. برهان قاطع. ذیل "دویت آشور".
منبع اصلی
آب دوات کُن (1381). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد اول، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
نویسنده مقاله
نجیب مایلهروی