اشکال ناهمواری های ایران
ناهمواریهای ایران را بصورت زیر میتوان تقسیمبندی کرد:
۱-رشتهکوه البرز: این رشته کوه در سرتاسر شمال ایرانکشیده شده است و از آذربایجان تا خراسان ادامه دارد. در جنوب دریایخزر این رشته کوه انحنایی به سمت داخل کشور پیدا کرده است که ناشی از فشار هسته مقاوم سیبری است.
عرض تقریبی آن ۱۰۰ کیلومتر است و دارای ارتفاعات و گردنههای بلند و درههای تنگ و عمیق میباشد. ارتفاع متوسط این رشته کوه ۳۰۰۰ تا ۳۵۰۰ متر و مهمترین ارتفاع آن قله دماوند است. این رشته کوهها که در جهت شمال میباشند - بویژه در منطقه گیلان - قطع گردیده و اغلب راههای طبیعی و گذرگاههایی که دشت تهران و قزوین را به گیلان متصل میسازند از آنها عبور میکنند.
۲-رشته کوه زاگرس: این رشته کوه، دارای جهت شمالغربی - جنوبشرقی است و تا تنگه هرمز امتداد دارد. طول آن در حدود ۱۲۰۰ کیلومتر و عرض آن تا ۶۰۰ کیلومتر است. ارتفاع متوسط رشته کوه زاگرس در حدود ۳۵۰۰ متر است و بزرگترین قله آن دنا و درحدود ۵۰۰۰ متر ارتفاع دارد.
۳-کوهستانهای شرق ایران: این کوهستانها در امتداد شمالشرقی به جنوبشرقی کشیده شدهاند و طول آنها درحدود ۲۸۰۰ کیلومتر میباشد و از دره رود جام در شمال خراسان شروع و تا فلات سرحد، جنوبشرقی بلوچستان امتداد دارد و شامل کوههای جام، رشته کوههای جبال، تون و پلنگان است.
۴-میان کوههای ایران: از شمال تنگه هرمز به کوههای جنوبی زاگرس متصل میشوند. همچنین این کوهها به کوههای شرقی ایران از ناحیه بلوچستان متصل گشته و امتداد آن به کوههای پاکستان میرسد.
۵-حوضههای فرو رفته داخلی: این منطقه شامل کویر لوت و دشت نمک و حوضههای مسدود و دریاچهها و باتلاقها است.
۶- جلگهها و دشتها: شامل جلگههای مغان، گیلان، مازندران، گرگان در کرانههای دریای خزر و جلگه وسیع خوزستان در کنار خلیج فارس[۱] و دشتهای ناز، ارژن، لالی، قلعهتل، چالدران و ... میباشند. پاره ای ازاین دشتها صحنههای نبرد تاریخی در طول تاریخ بودهاند. نظیر دشت چالدران که شاهد نبرد شاه اسماعیل و عثمانیها بوده است.
نیز نگاه کنید:
- موقعیت جغرافیایی ایران
- سابقه تاریخی نام ایران
- ایران در خاورمیانه
- زمین شناسی و معادن ایران
- دوران زمین شناسی سرزمین ایران
- معادن ایران
مآخذ
- ↑ ۱- جغرافیای ناحیهای ایران، دکتر لطفالله یزدانی، تهران، ۱۳۶۴.
منبع اصلی
کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
کیانوش کیانی هفت لنگ