ایران در خاورمیانه
یکی از مهم ترین مسائل جغرافیا، ایران در خاورمیانه است.
ایران در خاورمیانه
پس از کشف و استخراج نفت علاوه بر موقعیت جغرافیایی، موقعیت جدید اقتصادی نیز نصیب ایران گردید و این کشور را در منطقه خاور میانه (Middle East) از بسیاری از کشورها ممتاز نمود. هم اکنون ایران یکی از کشورهای مهم خاور میانه است{1} که شامل ایران، افغانستان، ترکیه، عراق، کشورهای شبه جزیره عربستان و چند کشور شمال افریقا میباشد.
در سال ۱۹۰۲ م، یک افسر امریکایی طی مقالهای اصطلاح خاور میانه را به کار برد و در اکتبر همان سال روزنامه تایمز لندن از این اصطلاح استفاده کرد و این نام به مناطق مصر، سودان، سومالی، فلسطین، سوریه، عراق، قبرس، شبه جزیره عربستان، خلیج فارس و شیخ نشینهای آن اطلاق شد. پس از جنگ دوم جهانی، شوروی و امریکا از این اصطلاح استفاده کردند، هر چند دقیقاً نمیدانستند شامل چه کشورهایی میشود. انگلیسیها سپس تمام منطقه میان مالت و ایران را خاور میانه تلقی کردند و این منطقه شامل اتیوپی هم میشد.
در سال ۱۹۴۸ م، سازمان ملل متحد نیز این اصطلاح را پذیرفت و چندی بعد امریکا اعلام داشت عبارت خاور میانه در دیپلماسی امریکا جای خاور نزدیک را گرفته است. بعضیها کوشیدند که این اصطلاح را با عبارت تازهتری از قبیل آسیای غربی تعویض کنند، اما این تلاش بیهوده بود، زیرا خاور میانه، شامل قسمتهایی از شمال و شرق افریقا هم میشد. به هرحال، باید گفت خاور میانه امروز، منطقه وسیعی است که از شمال به برخی از کشورهای تازه استقلال یافته اتحاد شوروی سابق و از مغرب به مدیترانه محدود است. مرزهای شرقی آن تا حدودی نامعلوم است، زیرا افغانستان و پاکستان را مشمول این منطقه کردن مورد بحث است[۱]. در شرایط کنونی ایران هم از جبِت استراتژیکی، هم از نظر ژئوپلتیکی و هم از بعد اقتصادی، سیاسی و فرهنگی در میان کشورهای خاور میانه دارای اهمیت والایی است.
نیز نگاه کنید به
پاورقی
{1}. در قرن نوزدهم، سیاستمداران ارویایی اصطلاح خاور نزدیک را عنوان کردند و آن را شامل کشورهای زیر نفوذ امپراطوری عانمانی چه در شمال افریقا و چه در غرب آسیا و شرق اروپا میدانستند. این اصطلاح در برابر کلمه خاور دور بود که شامل چین د ژاپن میشد در آن موقع، شبه قاره هند و قسمتی از شبه جزیره عربستان «شرق» خوانده میشدند، در حالیکه ایران و افغانستان در هیجیک از این سه طبقه بندی به حساب نیامده است.
مآخذ
- ↑ ۲، اجوند فوجی، عبدالرضا: جغرافیای کشورهای همسایه، سال چهارم آموزش متوسطه عمومی، ۱۳۶۶،
منبع اصلی
کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.