دماوند، سمبل پایداری ایران
در کوهستان البرز، دماوند با ساختمان مخروطی و منظم و با ارتفاع ۵۷۷۱ متر قرار دارد که در حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ متر از سایر کوههای اطراف خود مرتفعتر است.کوه دماوند همواره در طول تاریخ به عنوان سمبل پایداری و مقاومت ایرانیان بشمار میرود و در ادبیات فارسی نیز جایگاه ویژهای دارد.
دماوند را در مواقع غیر ابری میتوان از فواصل خیلی دور مشاهده کرد. دهانه مرکزی، آتشفشان تقریباً در ۲۰ کیلومتری شمال حد تقسیم آبهای کوههای امامزادههاشم واقع شده است.
بزرگترین گسترش گدازههای دماوند درحدود ۲۸ کیلوهتر در امتداد خط پلور-نوتال است و گدازههای دماوند مساحتی وسیع را پوشانیده است.
دماوند امروز در مرحله فعالیت فومرولی است. در مواقع غیر ابری میتوان از فواصل خیلی دور بخاراتی را که از تحتالرأس آن خارج میشود مشاهده نمود.
بخارات مانند ابر در بالای کوه جلوه میکند. محل دقیق این حلقه ذر ۵۰۰ یا ۶۰۰ متری، زیر قله قرار دارد. زردی اطراف قله مربوط به گوگردی است که در نتیجه ترکیب H2S حاصل میشود. این اکسید، روی سنگهای اطراف قله اثر داشته آنها را بشدت تجزیه و متلاشی کرده است.
به غیر از بخارات گوگردی که از منافذ زمین متصاعد میشود چندین رشته آب معدنی از اطراف دماوند جاریست که مهمترین آنها لاریجان، آبهای قلیایی تورا و آب معدنی محمدآباد و عمارت واسک میباشند که دارای ترکیبات گوگردی و منیزی میباشند.
نرسیده به اسک به علت فعالیت چشمههای بیکربنات و رسوب سریع تراورتن رودخانه هراز انحراف کامل پیدا کرده، ماندر زیبایی را ساخته است. این چشمههای آبگرم غالباً در دامنه شرقی دماوند واقع هستند و این مسأله اهمیت گسل تشکیل دره هراز را کاملاً نشان میدهد.
بطور خلاصه میتوان گفت که ماگمای دماوند کاملاً سرد شده و فعالیت آن در حد فومرولی است و وجود چشمههای آب معدنی دارای H2S و CO2 نتیجه بارز این فعالیتهاست.
قله دماوند از خاکستر، لاپیلی (Lappili) و خرده سنگهای آتشفشانی تشکیل یافته و فاز آتشفشانی از نوع انفجاری در قله آن قابل تشخیص است. دهانه تقریباً بیضی در آن دیده میشود و آن را آتشفشان مختلط معرفی کردهاند[۱].
نیز نگاه کنید:
- موقعیت جغرافیایی ایران
- سابقه تاریخی نام ایران
- ایران در خاورمیانه
- زمین شناسی و معادن ایران
- دوران زمین شناسی سرزمین ایران
- معادن ایران
مآخذ
- ↑ ۱-امین سبحانی، ابراهیم، دانشگاه تربیت معلم، تهران ۱۳۶۵.
منبع اصلی
کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
کیانوش کیانی هفت لنگ