مراتع ایران
مراتع ایران یکی از مهمترین و با ارزشترین منابع ملی کشور میباشد. مراتع ایران با وسعتی حدود ۹۰ میلیون هکتار و تولیدی برابر با ۱۰ میلیون تن علوفه خشک در سال مهمترین منبع تولید علوفه در جهت تأمین نیازهای دامی است. علاوه بر آن از نظر حفاظت منابع خاک و آب و کنترل و افزایش ذخیره آبهای زیرزمینی، تلطیف هوا و بهبودی محیط زیست و بالا بردن رطوبت نسبی در سطح کشور، از اهمیت و یژهای برخوردار است. در گذشته مراتع طبیعی و سرسبز، بخش وسیعی از کشور را در بر میگرفته و شغل اصلی بسیاری از مردم نیز دامداری و استفاده از این مراتع بوده است[۱].
بر همین اساس نوعی معیشت دامداری در ایران از دیرباز بوجود آمده است که آن را «کوچنشینی»(NOMADISM) مینامند. در حال حاضر از ۹۰ میلیون هکتار مراتع ایران تنها در حدود ۱۴ میلیون هکتار آن جزو مراتع نسبتاً خوب تا متوسط به حساب میآید. یعنی حدود ۵/۱۵ درصد از کل مراتع کشور که در حدود ۶/۴۰ درصد ازکل علوفه تولیدی از این قسمت از مراتع به دست میآید. بیش از ۶۰ میلیون هکتار از مراتع نیز در ردیف متوسط تا ضعیف قرار دارد. این قسمت از مراتع با وجود اینکه بیش از ۶/۶۶ درصد از سطح کل مراتع را تشکیل میدهند، به میزان ۲/۵۵ درصد از علوفه مرتعی را تولید میکنند.
بالاخره ۱۶ میلیون هکتار از مراتع باقیمانده را نیز مراتع کویری و بیابانی در بر میگیرد که تنها ۲/۴ درصد از کل علوفه تولیدی را به خود اختصاص داده است[۲]. میزان علوفه تولیدی سالانه در مراتع کشور تنها میتواند تأمینکننده غذای ۱۶ میلیون واحد دامی در سال باشد[۳]. در حالی که در شرایط موجود بالغ بر ۹۹ میلیون واحد دامی در کشور وجود دارد که ۶۰ میلیون واحد دامی آن از مراتع چرا مینمایند[۴]. یکی از دلایل مهم ایجاد بحران در زندگی کوچنشینی در ایران در سالهای اخیر همین موضوع عدم تعادل بین دام و مرتع میباشد.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
کیانوش کیانی هفت لنگ