اُم البنین
اُمُّالبَنين، فاطمه، نام دختر حَزّام، از قبيلة بنيكُلاب و همسر دوم اميرالمؤمنين علي(ع) و مادر حضرت ابوالفضل العباس*(ع). او از اميرالمؤمنين 4 پسر آورد كه به شجاعت مشهور بودند، و از اين رو به امّالبنين (مادر پسران)1 و در ميان عامة مردم ايران به اُمُالبَني معروف شده است.2
4 پسر او در واقعة كربلا همراه با برادر و پيشواي خود امام حسين(ع) به شهادت رسيدند.3 او وقتي خبر شهادت فرزندانش را در كنار حسين(ع) شنيد، گفت كاش فرزندانم كشته ميشدند و حسين زنده ميماند.4 او را زني اديب و شاعري فصيح و اهل فضل دانستهاند.5 سال تولد و مرگ او معلوم نيست.6
فاطمه امالبنين در ميان زنان شيعة ايران منزلت قدسي والايي دارد. زنان ارزش نمادين ويژهاي براي او قائلند و براي برآورده شدن حاجتها و سامان گرفتن كارها و يافتن تحمل و شكيبايي در برابر مصايب از طريق انداختن سفرة نذري*، پختن و پخش حلوا و آش نذري* و خير كردن خرما به او توسّل ميجويند.7
امالبنين، اين مادرمثالي، با حضور خود در آئين اهداي نذريات همچون يك ميانجي نمادين ميان صاحبان نذر و پرودگار عمل ميكند و زمينة نزديكي نذردهندگان را با خداوند براي برآورده شدن حاجاتشان فراهم ميكند.8
مآخذ:
1. طبري، جعفرمحمد. تاريخ. بيروت: مؤسسة الاعلمي المطبوعات، 1403/ 1983م، 4/118.
2. بلوكباشي، علي. «امالبنين در فرهنگ عامه». دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، تهران: مركز دايرةالمعارف، 1380، 10/186.
3. ابوالفرج اصفهاني، مقاتل الطالبين. به كوشش احمد صقر، قاهره: 1368ق/ 1949م.
4. يوسفياشكوري، حسن. «اُمُّالبَنين». دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، تهران: مركز....، 1380، 10/186.
5. حسون، محمد و امّ عليمشكور. اعلام النساء المؤمنات. تهران: 1411ق، ص496.
6. يوسفياشكوري، حسن. همانجا.
7. بلوكباشي. همانجا.
8. همو. ص187.
علی بلوکباشی