ایل دشمن زیاری
دشمن زياري، از ايلات بزرگ لر استان كهگيلويه و بويراحمد.
مردم دشمن زياري نام خود را برگرفته از نام نياي بزرگشان ـ علاءالدوله عضدالدين ابوجعفرمحمد بن دشمن زيار (دشمن زيار ديلمي) و نخستين خاستگاه جغرافيايي خود را سرزمينهاي آل كاكويه مانند يزد، اصفهان، لرستان و... ميدانند.1 در زمان صفويان شاخهاي از ايل دشمن زياري كهگيلويه و بويراحمد جدا شد و به همراه ايلات و طوايف ممسني در شولستان (سرزمين ممسني) سكني گزيد. اين شاخه به ايل دشمنزياري ممسني معروف است.2
دشمن زياريها از تيرهها و طايفههايي چند، مانند تيرههاي الياسي، باورديناري (= ورداني، باورداني)، سادات ونوئي ... و هر كدام از اولادهاي متعدد، تشكيل شده است.3 رؤسا و خانهاي ايل از طايفة شيرمحمديِ تيرة الياسي برخاستهاند.4 شماري از دشمنزياريها اسكان يافتهاند و شمار زيادي كوچندهاند. كوچندگان دشمنزياري بين دهستانهاي شهرستانهاي بويراحمد و كهگيلويه ييلاق و قشلاق ميكنند.5
شمار كوچندگان دشمنزياري در 1377ش 1138 خانوار و 7207 نفر گزارش شده است.6 دامداري و كشاورزي از مشاغل اصلي دشمنزياريهاست. زنان دشمنزياري نيز براي كمك به اقتصاد خانواده به بافتن و فروش گبه، قاليچه، جاجيم و... ميپردازند.7
مآخذ:
1. مجيدي، نورمحمد. تاريخ و جغرافياي ممسني. تهران: 1371، ص 267.
2. همو، همانجا.
3. جمعيت و شناسنامة ايلات كهگيلويه. تهران: 1347، ص 344-362.
4. افشار سيستاني، ايرج. مقدمهاي بر شناخت ايلها، چادرنشينان و طوايف عشايري ايران. تهران: 1366، ص 1/593.
5. سرشماري اجتماعي اقتصادي عشاير كوچنده 1377، جمعيت عشايري دهستانها. تهران: 1378، ص 140-143.
6. سرشماري اجتماعي اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 16.
7. افشارسيستاني، ايرج. همان. 1/598.
معصومه ابراهیمی