گالش
گالش، عنوان گروه دامداران سنتي پراكنده در مناطق شمالي رشته كوه البرز.
گالش در گويش مازندراني و گيلكي به معناي چوپان و شبان گاو است.1 قلمرو گالشها از شمال به ناحية جلگهاي گيلان، مازندران و گرگان (گلستان) و از جنوب به ارتفاعات البرز محدود ميشود.2 سراسر اين ناحيه شيب تندي دارد و از جنگلهاي انبوه پوشيده شده است. از همين رو از قرنها پيش مردم اين منطقه كمتر به كشاورزي پرداخته و بیشتر به گاوداري مشغول شدهاند.3
گالشها به دو گروه روستانشين و كوچنده تقسيم ميشوند.
گالشهاي روستانشين دامداران روستايي هستند که در زندگي اقتصادي ـ اجتماعي روستا مشاركت فعال دارند و اغلب در كنار دامداري به كشاورزي نيز ميپردازند. گالشهاي روستايي دامهاي خود را براي چرا به گالشهاي كوچنده ميسپارند و به آنها مزد ميدهند. گالشهاي كوچنده را اصطلاحاً «نيميكا» (به معني شريك و دوست) مينامند. نيميكاها اساساً زندگي روستايي ندارند و براي چراي دامهايشان زمستانها را در جنگلهاي نزديك روستاها و تابستان را در مراتع مرتفع به سر ميبرند.4
گالشها عموماً به زبان و گويش مازندراني و گيلكي مردم نواحي اطرافشان، كه با آنها تماس و مراوده دارند، صحبت ميكنند. از شمار جمعيت گالشها اطلاعي در دست نيست.
مآخذ:
1. دهخدا. لغت نامه. ذيل واژه.
2. آذري دميرچي، علاءالدين. «گالشها»، هنر و مردم. ش 100، س 1349، ص 28.
3. پوركريم، هوشنگ. «گالشها و تقسيم كار»، مجموعه سخنرانيهاي هفتمين كنگرة تحقيقات ايراني. به كوشش محمدرسول درياگشت، تهران: 1355، ص 301.
4. آذري دميرچي. همانجا.
معصومه ابراهیمی