ایل ممسنی
ممسني (مماسني)، از ايلات لر بزرگ شهرستان ممسني استان فارس.
دربارة وجه تسميه و خاستگاه ايل ممسني نظرات مختلفي وجود دارد: برخي نام آنها را برگرفته از نام محمدحسن، مؤسس ايل ممسني و خاستگاه اصلي آنها را لرستان و از طايفة شول دانستهاند و به همين سبب سرزمين ممسنيها تا اواخر حكومت صفويان، شولستان ناميده ميشد. برخي ديگر ممسنيها را اصلاً از كردهاي جبلالسماق شام دانستهاند كه در زمان حكومت اتابكان لرستان به تدريج وارد لرستان و در اواخر حكومت صفويان به شولستان كوچيدند و با چيرهشدن بر طوايف شول آن منطقه نهايتاً در دورة حكومت قاجار نام ممسني را بر سرزمين شولستان نهادند.
ايلِ ممسني به 4 شاخة ايلي بكش، رستم، دشمنزياري، جاوي (جاويدي) تقسيم ميشود. برخي بخشها و دهستانهاي شهرستان ممسني به نام اين ايلات و طوايف آنها نامگذاري شده است.2
با وجود يكجانشين شدن گروه بزرگي از ايل ممسني، لكن هنوز يكي از بزرگترين ايلات كوچندة ايران محسوب ميشوند. كوچندگان ممسني بين دهستانهاي شهرستانهاي كازرون، ممسني و بويراحمد، استانهاي فارس و كهگيلويه و بويراحمد ييلاق و قشلاق ميكنند.3
شمار جمعيت كل ممسنيها در 1360ش 11870 خانوار بر آورد شده است.4 شمار كوچندگان ايل ممسني را در 1377ش 2309 خانوار و 14919 نفر تخمين زدهاند.5
كشاورزي، باغداري و دامداري از عمدهترين مشاغل مردم ايل ممسني است. زنان ممسني به غير از كار در مزرعه براي كمك به اقتصاد خانواده به قالي، جاجيم و گليمبافي نيز ميپردازند.
مآخذ:
1. مستوفي، حمدالله. تاريخگزيده. به كوشش عبدالحسيننوايي، تهران: 1363، ص 538-542؛ اماناللهي، سكندر. قوم لر. تهران: 1370، ص 238-240؛ حبيبي فهلياني، حسن. ممسني در گذرگاه تاريخ. شيراز: 1371، ص 36-39.
2. اماناللهي. همان. 217-223.
3. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشايركوچنده 1377، جمعيت عشايري دهستانها. تهران: 1378، ص 108، 112، 114، 115، 140-141.
4. مجموعه اطلاعات و آمار ايلات و طوايف عشايري ايران. تهران: 1361، ص 86.
5. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 21.
6. حبيبي فهلياني. همان. ص 80-81.
معصومه ابراهیمی